ประวัติศาสตร์ เรื่อง บุคคลสำคัญในสมัยอยุธยา

วชิ า ประวตั ศิ าสตร(์ ส22102)

หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 2

เรอ่ื ง…บรู พกษตั ริยท์ ี่สำคญั สมยั อำณำจกั รอยธุ ยำ

1. สมเด็จพระรามาธบิ ดที ่ี 1 (อทู่ อง)

ทรงเปน็ พระมหากษัตรยิ ไ์ ทย ท่สี ถาปนากรงุ ศรอี ยธุ ยาเปน็ ราชธานี
เม่อื พ.ศ.1893 การท่พี ระองคท์ รงเลือกทาเลสาหรับตง้ั เมอื งราชธานไี ด้อยา่ ง
เหมาะสม ทาใหก้ รงุ ศรีอยุธยาเจรญิ รงุ่ เรืองอย่างรวดเร็ว พระองคท์ รงนา
รปู แบบการปกครองแบบจตสุ ดมภ์ จากเขมรมาปรบั ใชใ้ นการบรหิ าร
ราชการแผน่ ดิน

ยงั ทรงรบั ลทั ธิเทวราชาจากเขมรมาดดั แปลงใหเ้ ขา้ กับคนไทยทีเ่ รยี กวา่ “สมมตเิ ทพ” ทาให้สถาบัน
พระมหากษัตรยิ ์กลายเปน็ ศูนย์รวมแห่งอานาจ และเปน็ หลักยึดเหนยี่ วทางด้านจติ ใจของราษฎรตลอดมา

2. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

เป็นพระราชโอรสของสมเดจ็ พระบรมราชาธริ าชที่ 2 (เจา้ สามพระ
ยา) กบั พระราชธดิ าของพระมหาธรรมราชาที่ 2 แหง่ สุโขทยั ครองราชย์
ระหวา่ ง พ.ศ. 1991–2031
พระราชกรณยี กิจที่สาคัญ
1. ทรงปฏริ ปู การปกครองราชอาณาจกั ร แบง่ อานาจการบริหารราชการ
เปน็ สมุหนายก ดแู ลข้าราชการพลเรือน และสมหุ พระกลาโหม ดูแลฝ่าย
ทหาร ยกเลิกเมอื งลกู หลวง จดั ลาดบั ความสาคญั ของหวั เมอื ง
2. ทรงประกาศใชก้ ฎหมายหลายลักษณะ เช่น กฎหมายทาเนยี บศักดินา

3. สมเดจ็ พระรามาธิบดที ี่ 2

เปน็ พระราชโอรสของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 2034–2072
พระราชกรณียกิจทีส่ าคัญ

1. ทรงรเิ ริ่มการทาสารบัญชี คอื วธิ เี กณฑค์ นรบั ราชการทง้ั ฝา่ ยทหารและพลเรือน โดยจดั ต้ังเปน็
กรมพระสรุ ัสวดี ทาให้สามารถระดมไพร่เขา้ รบั ราชการไดส้ ะดวก

2. มีการจดั ทาตาราพชิ ัยสงครามข้นึ เป็นครง้ั แรก เป็น

ตาราวา่ ด้วยการจัดทพั เพอื่ ใช้ในการทาสงคราม
3. ทรงมสี ัมพนั ธไมตรกี ับชาติตะวนั ตก คอื

โปรตเุ กส เป็นชาติแรกทส่ี ง่ ทูตเข้ามายงั อยธุ ยาในพ.ศ. 2054
ทรงอนุญาตใหพ้ อ่ ค้าชาวโปรตเุ กสจากมะละกาเข้ามาค้าขายใน
กรงุ ศรอี ยธุ ยา ทาให้ไดเ้ รยี นรวู้ ิทยาการของชาติตะวนั ตก
โดยเฉพาะด้านการทหาร นอกจากน้โี ปรตุเกสได้นากระสุนดนิ
ดาปืนใหญ่เขา้ มาขายกับกรุงศรีอยุธยา และเขา้ มาเปน็ กองทหาร
อาสาดว้ ย

4. สมเด็จพระสรุ โิ ยทยั

เป็นพระมเหสีของสมเด็จพระมหาจักรพรรดแิ ห่งราชวงศ์สุพรรณภูมิ
เมื่อสมเดจ็ พระมหาจักรพรรดขิ น้ึ ครองราชย์ไม่นาน พระ

เจ้ากรุงหงสาวดีตะเบงชะเวต้ี ทราบวา่ มีการผลัดเปล่ยี นแผน่ ดิน จงึ
ยกกองทัพมาล้อมกรงุ ศรีอยุธยา ใน พ.ศ. 2091 มาทางด่านเจดยี ์
สามองค์ จังหวัดกาญจนบุรี เม่อื สมเด็จพระมหาจกั รพรรดทิ รงยก
ทพั ไปต้งั รับข้าศกึ สมเดจ็ พระสรุ โิ ยทยั ทรงปลอมพระองค์เปน็ ชาย
เขา้ ร่วมสงคราม

สมเดจ็ พระมหาจกั รพรรดทิ รงชนชา้ งกบั พระเจ้าแปรทัพหนา้ ของพระเจ้ากรงุ หงสาวดี ชา้ ง

พระทน่ี ่ังสมเดจ็ พระมหาจกั รพรรดิเสยี ที สมเด็จพระสุรโิ ยทัยเกรงพระสวามจี ะได้รบั อันตราย จงึ ขับ
ชา้ งทรงเขา้ ขวางขา้ ศึกไว้จนถกู พระแสงของา้ วฟนั พระอังสาขาดสะพายแล่งส้ินพระชนม์

หลงั สิ้นสงคราม สมเด็จพระมหาจักรพรรดปิ ระกอบพระราชพธิ พี ระราชทานเพลงิ ศพแก่
สมเดจ็ พระสรุ ิโยทัย ทรงสรา้ งวัดช่ือ วดั สบสวรรค์ อุทิศเป็นพระราชกุศล

สมเด็จพระสรุ โิ ยทัย จงึ ทรงเปน็

กษตั รีที่ไดท้ รงสรา้ งพระวีรกรรมในการ
ปกป้องพระมหากษัตรยิ ์ และบา้ นเมอื งให้
พ้นจากการรุกรานของขา้ ศึกศัตรู อนั เป็น
แบบอย่างที่ดงี ามสาหรบั อนชุ นชาวไทยใน
ยคุ หลงั ตอ่ มา

นับเป็นแบบอย่างของความรกั ชาติ
และยอมเสยี สละแม้กระทั่งชวี ิตของสตรีไทย



เป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช

กบั พระวิสทุ ธกิ ษตั รยิ ์ ครองราชยร์ ะหว่าง พ.ศ. 2133–2148
พระราชกรณียกจิ ทีส่ าคัญ

1. ทรงทาสงครามกับพม่าตลอดพระชนม์ชีพ
เหตกุ ารณท์ ีส่ าคญั คือ การประกาศอิสรภาพไม่ข้ึนต่อพม่าใน
พ.ศ. 2127 ตง้ั แต่ยังทรงเป็นพระมหาอุปราช ทรงเป็นแม่ทัพ
ป้องกันการรุกรานพม่าหลายครั้ง โดยเฉพาะ พ.ศ. 2135
สงครามยุทธหัตถกี บั พระมหาอปุ ราชาของพม่า

2. ทรงปรับปรงุ ระเบียบการปกครองหวั เมืองใหม่ เพ่อื ควบคมุ ดแู ลไมใ่ ห้เปน็ ภยั ต่อ

กรุงศรอี ยุธยา เป็นการรวมอานาจเขา้ ส่ศู นู ยก์ ลางมากขน้ึ
3. ทรงขยายการคา้ กบั สเปน ซง่ึ ปกครองหมู่เกาะฟลิ ิปปินในขณะนัน้ นบั วา่

สเปนเป็นชาติท่ี 2 ทส่ี ง่ ทตู เขา้ มาในกรงุ ศรอี ยธุ ยา
ตลอดพระชนมช์ ีพของสมเดจ็ พระนเรศวรมหาราช ล้วนแล้วแตเ่ ป็นพระราชกรณียกิจ

เพือ่ ความเป็นอสิ ระของบา้ นเมือง ทรงปราบปรามขา้ ศกึ ทเ่ี ขา้ มารกุ รานพระราชอาณาเขต
เพอื่ ปกป้องอาณาประชาราษฎร์ของพระองค์ใหร้ ่มเยน็ เปน็ สขุ

สมเดจ็ พระนเรศวรมหาราชทรงประกาศอสิ รภาพทเ่ี มืองแครง

6. สมเด็จพระนารายณม์ หาราช

สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราช เปน็ พระราชโอรสของ
สมเดจ็ พระเจา้ ปราสาททอง ทรงครองราชย์ระหว่าง พ.ศ.
2199–2231 เสด็จขนึ้ ครองราชย์ในชว่ งเวลาทอ่ี ยุธยาเริ่มถูก
คกุ คามจากชาตติ ะวันตก ดังน้ันพระราชกรณยี กิจของ
พระองค์จงึ เกย่ี วขอ้ งกบั การคา้ ขาย และการสร้าง
สัมพันธไมตรีกบั ต่างประเทศ

พระราชกรณยี กิจท่สี าคัญ
1. รชั สมัยของสมเด็จพระนารายณม์ หาราชมคี วามโดดเด่นในเรือ่ งการตา่ งประเทศ ทรงส่งเสริมการ

คา้ ขายกับตา่ งชาติอย่างกว้างขวาง ทัง้ กบั ฮอลนั ดา อังกฤษ ฝร่ังเศส ทาใหเ้ ศรษฐกิจอยุธยาร่งุ เรือง มีรายได้
จากการเกบ็ ภาษีอากรจานวนมาก ทรงสง่ คณะทูตไปเจรญิ สัมพนั ธไมตรีกบั ฝรั่งเศส ทรงรบั วทิ ยาการจาก
ตะวนั ตก ทรงรบั ชาวต่างชาติเข้ารับราชการ

2. สมัยสมเดจ็ พระนารายณ์มหาราชเปน็ ยุค
ทองของวรรณกรรมสมัยอยุธยา วรรณกรรมท่ี
สาคญั เช่น จนิ ดามณี พระราชพงศาวดารกรงุ
เกา่ ฉบบั หลวงประเสริฐฯ สมทุ รโฆษคาฉนั ท์ กวี
ท่มี ีช่ือเสยี ง คือ ศรปี ราชญ์

7. ออกญาโกษาธิบดี (ปาน)
เดมิ ชอื่ ปาน เป็นน้องชายของ

เจ้าพระยาพระคลัง หรอื เจา้ พระยาโกษาธิบดี
(เหลก็ ) ในสมยั สมเด็จพระนารายณม์ หาราช
ไดเ้ ดินทางไปเจริญพระราชไมตรีกบั ประเทศ
ฝรั่งเศสเมื่ออายุเพยี ง 35 ปเี ทา่ น้ัน

ออกพระวสิ ุทธสนุ ธร (ปาน) เป็นคนเฉลยี วฉลาด สมเด็จพระนารายณม์ หาราช ทรงแต่งตง้ั ให้เปน็

หัวหน้าคณะทตู เดนิ ทางไปฝร่งั เศสดว้ ยเรือรบฝรัง่ เศส ทา่ นได้แสดงใหเ้ ห็นถงึ ความเฉลยี วฉลาดดว้ ยการ
พยายามเรยี นรู้ขนบธรรมเนยี มประเพณีของฝร่งั เศส และยงั หดั พูดภาษาฝร่ังเศสกับคณะทตู ฝรัง่ เศส ขณะกาลงั
เดินทางไปยงั ฝรงั่ เศส



ออกพระวสิ ุทธสนุ ธร (ปาน) นาคณะทตู เขา้ เฝา้ พระเจา้

หลุยสท์ ่ี 14 ทีท่ ้องพระโรงพระราชวงั แวร์ซาย เมือ่ วนั ท่ี 1
กันยายน พ.ศ.2229 ได้รับการยกยอ่ งจากชาวฝร่งั เศสว่าราชทูต
ไทยเป็นผู้มกี ริ ยิ าทา่ ทางและวาจาท่งี ดงาม การเดินทางไปเจริญ
สมั พนั ธไมตรีกบั ราชสานักฝรั่งเศสในครงั้ นี้ ไดส้ ร้างความแน่นแฟ้
นยงึ่ ขึ้น ตอ่ มาในสมยั สมเด็จพระเพทราชา ไดร้ ับแต่งตั้งใหเ้ ลอื่ นยศ
เปน็ เจ้าพระยาพระคลงั หรอื เจา้ พระยาโกษาธิบดี (ปาน) ทาหนา้ ท่ี
ควบคุมราชการเกย่ี วกับการตา่ งประเทศ

8. ลาลแู บร์ (Simon de la Loubere)
เปน็ ชาวฝร่ังเศส ไดร้ ับแตง่ ตง้ั ให้เป็นหัวหนา้ คณะทตู

ฝรั่งเศส เดินทางมาอยธุ ยาเพ่ือเจรจาเกี่ยวกบั เร่ืองศาสนา และ
การคา้ ของฝรัง่ เศสในอาณาจกั รอยธุ ยาเมอื่ พ.ศ.2230

นอกจากจะเปน็ หวั หน้าคณะทูตจากฝร่ังเศส เขายัง
ได้รบั คาส่งั ใหส้ งั เกตเรือ่ งราวตา่ ง ๆ เก่ยี วกบั อาณาจักรอยุธยา
เพอ่ื กลับไปรายงานให้ราชสานกั ของพระเจา้ หลยุ สท์ ี่ 14 แหง่
ฝรงั่ เศสได้รับทราบ ซ่ึงทาให้จดหมายเหตฉุ บับน้เี ปน็ หลกั ฐาน
ทางประวตั ิศาสตร์ที่มีคณุ ค่าตอ่ แวดวงวิชาประวตั ศิ าสตร์ไทยสมัย
อยธุ ยา



โรงเรยี นฤทธยิ ะวรรณาลยั

Rittiyawannalai School

สมเดจ็ พระท่นี ่ังสุริยาศนอ์ มรนิ ทร์

- ทรงเปน็ กษตั ริยพ์ ระองคส์ ดุ ท้ายในกรงุ ศรี
อยธุ ยากอ่ นกรุงแตกในปีพ.ศ.2310

- ทรงบรจิ าคพระราชทรพั ย์เพือ่ สรา้ งพระ
อารามขึน้ มา 2 แหง่ คือ วัดละมดุ และ
วดั ครฑุ าวาส

จบการนาเสนอ

เรอื่ ง พฒั นาการด้านสงั คมของอาณาจกั รอยธุ ยา

คาชี้แจง ใหน้ ักเรียนเขียนชอ่ื พระมหากษตั ริย์ลงโดยให้สัมพนั ธก์ บั ขอ้ ความท่ีกาหนดให้

1. ทรงสง่ คณะราชทตู ไทยไปยงั ราชสานกั ของพระเจา้ หลยุ ส์ที่ 14 แห่งฝร่ังเศส
2. พระมหากษัตรยิ ์พระองคใ์ ดทรงขึ้นครองราชย์หลงั จากเหตกุ ารณท์ ายุทธหัตถแี ยง่ ชิงราชสมบตั ขิ องพระ
เชษฐาทัง้ 2
3. พระมหากษตั รยิ ์พระองคใ์ ดโปรดให้มกี ารแบง่ สว่ นราชการออกเปน็ 2 ฝา่ ย ได้แก่ สมหุ นายกและสมุ
หพระกลาโหม
4. พระมหากษัตริย์พระองคใ์ ดทรงรวบรวมไพล่พลออกรบ เพอื่ กอบกเู้ อกราชหลงั เสียกรงุ ศรอี ยุธยาครงั้ ท่ี 1
5. ทรงเป็นพระมหากษัตริยพ์ ระองค์สดุ ท้ายก่อนเสียกรุงศรีอยธุ ยาครงั้ ท่ี 2 ในพ.ศ.2310