บทที่ 6 การบริหารจัดการหลักสูตร ธีระกรณ์ แก้วคำ

บทที่ 6 E-book
การบริหารจดั การหลกั สตู ร
การบริหารจัดการหลักสตู ร

นายธีระกรณ์ แกว้ คา
รหสั 648914029
สาขาวชิ า การบริหารการศึกษา

ก สารบัญ ข

คานา เรอ่ื ง หน้า
1
E-book เรือ่ งการบริหารจดั การหลักสูตร นี้จัดทาข้ึนโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1.แนวคิดเกยี่ วกบั กรบรหิ ารจัดการหลักสตู ร 13
สรปุ องคค์ วามรแู้ ละจดั ทาสือ่ การสอน เก่ยี วกบั ทฤษฎีการเรียนรู้กับการจัดการเรียนรู้ 2.กระบวนการบรหิ ารจดั การหลักสตู ร 20
โดยมีขอบเขตเน้ือหาประกอบด้วย แนวคิดเก่ียวกับกรบริหารจัดการหลักสูตร 3.การบรหิ ารจดั การหลักสูตรระดบั ชาติ ท้องถ่ิน สถานศกึ ษา และห้องเรียน 39
กระบวนการบริหารจัดการหลักสูตร การบริหารจัดการหลักสูตรระดับชาติ ท้องถ่ิน 4.บทบาทของผู้เกีย่ วข้องกับการบริหารจัดการหลักสตู รสถานศึกษา 46
สถานศึกษา และห้องเรียน บทบาทของผู้เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการหลักสูตร บทสรปุ
สถานศึกษา

โดยองคค์ วามร้แู ละเนอื้ หาไดน้ ามาจากเอกสารประกอบคาสอนการบริหาร
หลักสูตร การสอน การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์
ดร.ประเวศ เวชชะ อาจารยผ์ ูส้ อน

ธีระกรณ์ แกว้ คา
ผู้จดั ทา

การบริหารจัดการหลักสูตร 2

บทท่ี 6 การบริหารจัดการ การบรหิ ารจดั การหลกั สูตร มแี นวคดิ เก่ยี วกบั กระบวนการดาเนนิ งานเพอ่ื
หลกั สตู ร ส่งเสริมสนับสนุนการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่ ปัจจัยท้ังภายในและภายนอก
สถานศึกษา กระบวนการบรหิ ารจดั การหลักสูตร ไดแ้ ก่ การวางแผนนาหลักสูตรไป
ใช้การนิเทศ กากับติดตาม และการประเมนิ การใช้หลักสูตร โดยใช้ทรัพยากรการ
บรหิ ารให้เกดิ ประโยชนแ์ ละมีประสิทธิภาพสูงสุด การบริหารหลักสูตรระดับชาติ
ท้องถ่ิน สถานศึกษา และห้องเรียน เป็นการบริหารจัดการหลักสูตรท่ีใช้ในการ
จัดการเรยี นการสอนเพอ่ื พฒั นาผเู้ รยี นในระดับขั้นพ้ืนฐาน โดยมุ่งหวังให้ผู้เรียนมี
ความสมบูรณ์ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสติปัญญา อีกท้ังมีความรู้และทักษะท่ี
จาเปน็

3 4

แนวคดิ เกย่ี วกบั การบรหิ ารจัดการหลกั สูตร ดงั นัน้ การบรหิ ารจดั การหลกั สูตรตอ้ งเข้าใจความหมายของการบริหาร
จดั การและความหมายของหลกั สตู รดังต่อไปน้ี
1.ความหมายความสาคญั ของการบริหารจัดการหลกั สตู ร
1.ความหมายการบริหารจัดการ
ความหมายของการบรหิ ารจดั การหลักสตู ร การจัดการศึกษาของ การบรหิ ารจัดการ (Management) หมายถึงชุดของหน้าท่ี
สถานศกึ ษาทุกระดับต้องมหี ลกั สูตรท่ีมงุ่ พฒั นาผู้เรียนในลกั ษณะองคร์ วม :มี
ความสมดลุ ทางด้านร่างกาย จิตใจ ปัญญาและสังคม มีพัฒนาการในด้าน ตา่ ง ๆ ฟังก์ชันทก่ี าหนดทศิ ทางในการใช้ทรัพยากรท้งั หลายอย่างมีประสิทธิภาพ
ความรูค้ ณุ ธรรมและจรยิ ธรรม มเี จตคติท่ดี ตี อ่ ตนเอง และผู้อื่นต่อสงั คม และ และประสิทธิผลเพ่ือให้บรรลุถึงเป้าหมายขององค์กรการใช้ทรัพยากรอย่างมี
มีทักษะท่ีจาเป็นในการดารงชีวิตหลักสูตรที่เป็นแม่บทสาคัญต่อการจัด ประสิทธิภาพ (efficient) หมายถึงการใช้ทรัพยากรได้อย่างฉลาดและคุ้มค่า
การศึกษาในทุกระดับและทุกสาขาวิชา (cost-effective) การใชท้ รพั ยากรอย่างมปี ระสิทธิผล (effective) น้ันหมายถึง
การตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง (right decision) และมีการปฏิบัติการสาเร็จตาม
แผนที่กาหนดไว้ดังนั้นผลสาเร็จของการบริหารจัดการจึงจาเป็นต้องมีทั้ง
ประสิทธิภาพและประสิทธผิ ลควบคกู่ ัน

5 6

1.1ความหมายของหลักสูตร 1.2ความสาคัญของการบรหิ ารจดั การหลักสตู ร
หม า ย ถึ ง ก า ร ว า ง แ ผ น ก า ร ค ว บ คุ ม ก า กั บ ดู แ ล . ก า ร การบรหิ ารจัดการหลักสตู รมคี วามสาคัญต่อผู้บริหารและครู
ในการวางแผน การควบคุมกากับดูแล การนิเทศการศึกษา การพัฒนาครู การ
จัดระบบข้อมูลเก่ียวกับการจัดกระบวน การเรียนการสอน โครงการ พัฒนาผู้เรยี น การมีสว่ นรว่ ม การประชาสมั พันธ์ผูป้ กครอง ชมุ ชนและหน่วยงาน
วิชาการที่สถานศึกษาจัดข้ึนเพ่ือส่งเสริมการใช้หลักสูตรและการสอนโดย ทเี่ กยี่ วขอ้ งไดร้ บั ร้วู ตั ถุประสงค์ และผลของการจัดการศกึ ษาตามหลักสตู ร
สอดคล้องกับการพัฒนาผู้เรียนตามลักษณะธรรมชาติการเรียนรู้และ
ตอบสนองเจตนารมณข์ องหลกั สตู ร

7 8

2.หลักการบรหิ ารจัดการหลกั สตู ร 5. หลักประสิทธิภาพ มีการกระจายอานาจในการบริหารจัดการ
หลกั สตู ร การดาเนินการใช้หลกั สตู รมรี ะบบอาจารย์ท่ีปรึกษาพร้อมจะชว่ ยเหลือ
การบริหารจัดการหลักสูตรให้เกิดประสิทธิภาพควรมีหลักการ แ น ะ น า ก า ร ใช้ ห ลั ก สู ตร ก า ร เ รี ย น ก า ร ส อ น กั บ ผู้ เ รี ย น ช่ ว ย ใ ห้ ผู้ เ รี ย น ป ร ะ ส บ
บริหารจดั การหลักสตู รดงั นี้ ความสาเรจ็ ตามวัตถุประสงคข์ องหลักสูตร

1.หลักความชัดเจน เอกสารหลักสูตรต้องมีความชัดเจนไม่ 6. หลักความรบั ผดิ ชอบ ผบู้ ริหารครมู ีความมงุ่ ม่ันและตั้งใจปฏิบัติงาน
คลมุ เครือมคี วามถูกตอ้ งสมบูรณ์ทนั สมยั อยา่ งเต็มความสามารถใหบ้ รรลผุ ลสาเรจ็ มรี ะเบยี บวนิ ัยศพหลวงตามกฎระเบียบ
ปฏิบัติงานอย่างมีจติ สานกึ
2.หลักคุณภาพ ครูผู้สอนมีคุณภาพคือมีความรู้ความเข้าใจใน
หลักสูตรเน้ือหาวิชาหลักสูตรมีเจตคติท่ีดีต่อหลักสูตรการพัฒนาครูให้มี 7. หลักคุณธรรม ผู้บริหารครูยึดมนั่ ในความถูกตอ้ งดีงามเปน็ แบบอยา่ ง
ทักษะด้านวชิ าชพี ครู และมีความสามารถในการใช้เทคนิคการสอน ทด่ี ีมคี วามซอื่ สตั ย์จริงใจขยนั อดทนในการปฏิบตั งิ าน

3. หลกั ความพรอ้ ม การวเิ คราะห์ผูเ้ รียนว่ามีความพร้อมเกี่ยวกับ 8. หลกั การมีสว่ นร่วม เปดิ โอกาสให้ผู้ท่ีเก่ียวข้องหรือได้รับผลกระทบ
หลักความรูท้ กั ษะพื้นฐานพรอ้ มทจ่ี ะเรยี นรู้เร่อื งไหนในหลักสตู ร โดยมขี ้อมูล ทั้งภายในภายนอกสถานศึกษาเช่น ครู นักเรียนผู้ปกครอง ชุมชนหน่วยงาน
ทีค่ วรรู้เกีย่ วกับผ้เู รยี น เช่น กลุ่มหลังทั้งครอบครัวบุคลิกภาพและลักษณะ ภาครัฐเอกชนเปน็ ต้นได้รว่ มรับร้แู สดงความคิดเหน็ ตัดสินใจ
นิสยั
9. หลกั การนิเทศกากับตดิ ตาม มีเทคนคิ การนเิ ทศอยา่ งหลากหลายเพอ่ื
4. หลักการสนับสนุน มีการบริการสนับสนุนท่ีดีส่งเสริมการใช้ ป้องกันปญั หาแก้ไขปญั หาและพัฒนาคุณภาพผู้เรียนมีระบบการควบคุมข้อมูล
หลักสตู รที่ดแี ละเพียงพอทเ่ี ลือกต่อการใช้หลักสูตรเช่นงบประมาณในการ เก่ียวกับการใช้หลักสูตรการติดตามผลการใช้หลักสูตรอย่างเป็นระบบและมี
พฒั นาครูผู้เรียน ประสทิ ธิภาพ

10. หลักการประเมินผล มีวิธีการประเมินผลการใช้หลักสูตรอย่าง
หลากหลายเลย กาหนดสง่ิ ทีจ่ ะประเมนิ อย่างเฉพาะเจาะจง มีการเก็บรวบรวม
ขอ้ มูลต่าง ๆ ที่จะใชใ้ นการประเมนิ

9 10

3.ปจั จยั ความสาเรจ็ ในการบรหิ ารจัดการหลกั สูตร แผนปฏบิ ตั ิการประจาปขี องสถานศึกษาในการบริหารงานท้ัง 4 ด้าน
ของการศกึ ษา ดงั เชน่
การบริหารจัดการหลักสูตรจะประสบความสาเร็จได้ด้วยความ
ร่วมมือของบุคลากรหลายฝ่ายทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษาปัจจัย 1. พัฒนาหลักสตู รสถานศึกษา
ความสาเร็จในการบริหารจัดการหลักสูตรแบ่งเป็น 2 ปัจจัย คือ ปัจจัย 2. พฒั นาผเู้ รยี นเปน็ บุคคลแห่งการเรียนรู้
ภายในและปจั จัยภายนอก 3. พฒั นาคุณภาพครูให้มคี ณุ ภาพและศักยภาพสงู เพียงพอ
4. พัฒนาแหล่งเรยี นรู้สอื่ เทคโนโลยสี ารสนเทศให้มกี ารจัดหา
1. ปัจจัยภายใน หมายถึง ปัจจัยที่อยู่ภายในสถานศึกษาซ่ึง และพัฒนาแหล่งเรยี นรูส้ ่อื เทคโนโลยี
เก่ยี วขอ้ งกบั การบรหิ ารจัดการหลักสตู รดังนี้

1.1แผนพัฒนาการจัดการศึกษาของสถานศึกษาท่ีมุ่ง
คุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาและแผนปฏิบัติการ
ประจาปขี องสถานศกึ ษา การจดั ทาแผนพัฒนาคณุ ภาพการศึกษานนั้ จาเป็น
อย่างย่ิงที่ผู้บริหาร ครู มีบทบาทสาคัญท่ีต้องวิเคราะห์ภารกิจวิเคราะห์
สภาพแวดล้อมทวั่ ไป สภาพแวดลอ้ มภายนอกและสภาพแวดล้อมภายในของ
สถานศึกษาเพื่อนาไปกาหนดทศิ ทางการพัฒนา

11 12

2.ปจั จยั ภายนอก หมายถึง ปัจจัยทอี่ ยูภ่ ายนอกระบบการศึกษาที่ ดังนน้ั ปจั จัยความสาเร็จในการบริหารจัดการหลักสตู รได้แกป่ จั จยั ท่ีอยู่
เกย่ี วขอ้ งกบั การบริหารจดั การหลักสตู รซึ่งในการบรหิ ารจดั การหลักสูตรนั้น ภายในสถานศกึ ษา ได้แก่ แผนพฒั นาการจดั การศกึ ษาของการศึกษา ภาวะผู้นา
จาเป็นท่ีต้องอาศัยผู้ปกครองบุคลากรในชุมชนหรือท้องถิ่นมีส่วนร่วม ทางวชิ าการของผู้บรหิ าร ภาวะผ้นู าทางการสอนของครู ความพร้อมของผู้เรียน
สนบั สนุนกากบั ติดตามการบริหารจัดการหลักสูตรด้วยปัจจัยท่ีอยู่ภายนอก ความพรอ้ มของทรัพยากร การประกนั คุณภาพภายในกระบวนการนิเทศภายใน
สถานศึกษามี ดงั นี้ ส ถ า น ศึ ก ษ า ก า ร บ ริ ห า ร โ ด ย ใ ช้ โ ร ง เ รี ย น เ ป็ น ฐ า น แ ล ะ ปั จ จั ย ท่ี อ ยู่ ภ า ย น อ ก
สถานศึกษา ได้แก่ ความร่วมมือของผู้ปกครอง ชุมชน การสนับสนุนของ
1. การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองชุมชนโดยเข้าร่วม หน่วยงานภาครัฐ เอกชน การสร้างเครือข่าย การนิเทศกากับติดตามจาก
ประชุมเสนอแนะแนวทางในการบรหิ ารจัดการหลกั สตู รของสถานศกึ ษา หน่วยงานตน้ สงั กดั การประเมินคณุ ภาพภายนอก

2. การสนับสนนุ ของผู้ปกครอง ชุมชน หนว่ ยงานภาครฐั
เอกชน ในการสนบั สนนุ ทรัพยากรทางการศึกษา ได้แก่ บุคลากร เงิน ทุน
วัสดอุ ปุ กรณ์ ข้อมูลขา่ วสาร

3.การสรา้ งเครือขา่ ยใหเ้ กิดการมีส่วนรว่ มและการระดม
ทรัพยากรเพ่ือการศกึ ษา

4. การนิเทศกากบั ติดตามจากหน่วยงานตน้ สงั กดั อย่างมี
ประสิทธภิ าพ

5. การประมูล คุณภาพภายนอกเป็นคนไกที่สาคัญใน
การประเมินผลการจดั การศึกษาเพ่ือตรวจสอบคุณภาพของการศึกษาโดย
หน่วยงานหรือบุคคลภายนอกสถานศึกษาที่มุ่งให้การพัฒนาคุณภาพและ
มาตรฐานการศกึ ษา

13 14

กระบวนการบรหิ ารจดั การหลกั สตู ร 1.1 การวางแผนเตรียมการนาหลักสตู รไปใช้
การวางแผนเตรียมการนาหลักสูตรไปใช้ บุคลากรผู้มีส่วน
1. การวางแผนการใชห้ ลักสูตร
เกี่ยวข้องกับการนาหลักสูตรไปใช้ควรจะได้ศึกษาวิเคราะห์ทาความเข้าใจ
การวางแผนการใช้หลักสูตรเป็นการวางแผนเตรียมความพร้อม หลักสูตรที่จะนาไปใช้ให้มีความเข้าใจตรงไหนทานองเดียวกันและสอดคล้อง
ของสิ่งต่าง ๆ ท่ีเกี่ยวข้องกับหลักสูตร ได้แก่ การวางแผนเตรียมการนา ต่อเน่ืองกนั
หลักสูตรไปใช้การตรวจสอบหลักสูตรก่อนนาไปใช้การประชาสัมพันธ์
หลักสูตรการวางแผนเตรียมการด้านวัสดุอุปกรณ์ อาคาร สถานที่ 1. การตรวจสอบหลักสูตรก่อนนาไปใช้ เป็นการทดสอบ
สภาพแวดล้อม และการวางแผนเตรียมความพร้อมของครู การวางแผน ความชัดเจนความสมบูรณท์ นั สมยั ของเอกสารหลกั สตู ร
นิเทศกากับติดตาม และการวางแผนงานผลการใชห้ ลักสตู รมีดังตอ่ ไปน้ี
2. การประชาสัมพันธ์หลักสูตรเป็นการวางแผนงาน
ประชาสมั พันธห์ ลกั สูตรด้วยการสือ่ สารเพอ่ื เสรมิ สรา้ งให้ผู้ทเ่ี ก่ียวข้องกบั หลักสูตร
มคี วามรคู้ วามเข้าใจมคี วามร้สู กึ ทด่ี ีกับหลกั สตู ร

15 16

2.การนาหลักสูตรไปใช้ 4. การจดั ตารางการสอนการศกึ ษาต้องคานงึ ถงึ ความเหมาะสมในเร่ืองระดับ
ความยากง่ายและความสามารถของผูเ้ รียนชว่ั โมงการสอนของครูตลอดจนภาระหน้าท่ี
การนาหลกั สูตรไปใชไ้ ดอ้ ย่างมปี ระสิทธภิ าพข้ึนอย่กู บั สถานศึกษา อนื่ ของครู
และผเู้ ก่ยี วขอ้ งกับหลักสตู ร เช่น คณะกรรมการบริหารหลักสูตร ผู้บริหาร
ครู ผู้เรียน ผู้ปกครอง ฯลฯ ของการศึกษาไปใช้ในการเรียนการสอน 5.การจัดครูเข้าสอนศาสตร์ศึกษาต้องการให้คุณได้สอนตรงกับความรู้
ดงั ตอ่ ไปน้ี คว า ม ส า ม า ร ถ แ ล ะ มี จ า น ว น เ พี ย ง พ อ ครู จ ะ เ ป็ น ผู้ ที่ มี บ ท บ า ท อ ย่ า ง ม า ก ใน ก า ร จั ด
ประสบการณ์การเรยี นรูใ้ ห้แก่ผู้เรยี น
1. การศกึ ษาหลกั สูตรเอกสารประกอบหลักสูตรคมู่ ือครูการศึกษา
ต้องศกึ ษาวเิ คราะหห์ ลักสูตรเอกสารประกอบหลักสูตรคู่มือครูท่ีจะนาไปใช้ 6. การออกแบบหนว่ ยการเรียนรู้และการจัดทาแผนการเรียนรู้เนื้อหาต้องมี
ให้มีความเขา้ ใจตรงกนั เพอ่ื การปฏบิ ัติท่ีเป็นแนวเดียวกันและสอดคล้องต่อ ข้อหลักสูตรเกย่ี วกับมาตรฐานการเรียนรตู้ ัวช้วี ดั สาระสาคัญสาระการเรียนรู้สมรรถนะ
กัน สาคัญของผ้เู รียนคณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์การจัดกจิ กรรมการเรียนรู้การวัดและการ
ประเมินผลผูเ้ รียน
2.ความพรอ้ มของครู และบคุ ลากรการศึกษา ต้องส่งเสริมพัฒนา
ครู และบุคลากรอย่างต่อเน่ือง ให้มีความพร้อมในการจัดการเรียนรู้ท่ี 7. การจดั กระบวนการเรยี นร้ใู ห้ยดื หยนุ่ ตามความเหมาะสม
หลากหลายการจดั กจิ กรรมพฒั นาผ้เู รียนอยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ 8. การสนับสนนุ สื่อ วัสดุอุปกรณ์ เครื่องมือเครื่องใช้ และสื่อการเรียนการ
สอนทห่ี ลากหลาย
3. ความพร้อมของผู้เรียนสถานศึกษาต้องส่งเสริมการพัฒนา 9การสนบั สนนุ สงิ่ อานวยความสะดวกในการจัดการเรยี นรูแ้ ละประสบการณ์
ผ้เู รียนให้เปน็ คนดี มีปัญญามี ความสุข มีความรู้ และทักษะพื้นฐานต่อการ แก่ผเู้ รียน
ประกอบอาชพี และการศึกษาตลอดชีวติ 10. การสนบั สนนุ แหล่งวิทยาการต่าง ๆ เพ่อื สนบั สนุนการใช้หลกั สูตร
11. การจดั สภาพแวดล้อมและการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ให้เหมาะกับ
ผู้เรียน
12. การวดั ประเมินผลผเู้ รยี นครตู อ้ งกาหนดเกณฑ์การประเมินผลซึ่งควรให้
นกั เรียนมีสว่ นร่วมในการกาหนดดว้ ย

17 18

3.การนเิ ทศ กากบั ตดิ ตามการใช้ หลักสูตร 4. การสรา้ งความเขา้ ใจและเจตคติท่ีดีเก่ียวกับการนิเทศกากับติดตาม
การใชห้ ลักสตู รแก่ครแู ละบุคลากรทางการศึกษา
การนิเทศกากบั ตดิ ตามการใชห้ ลักสตู รเปน็ กระบวนการที่ผู้บรหิ าร
ดา เ นิ น ก า ร เ พ่ื อ ส่ ง เ ส ริ ม ส นั บ ส นุ น ช่ ว ย เ ห ลื อ แ ล ะ พั ฒ น า ค รู ผู้ ส อ น ใ น 5. การเสริมสร้างบรรยากาศท่ีดีในการนิเทศกากับติดตามการใช้
สถานศึกษาให้ประสบความสาเร็จในการปฏิบัติงานตามภารกิจหลักของ หลกั สูตร
การศึกษาคือการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนและการพัฒนาผู้เรียน
ทางด้านรา่ งกายสติปญั ญาอารมณแ์ ละสังคมซึ่งการนิเทศกากับตดิ ตามควบคู่ 6. การสง่ เสรมิ ใหค้ รูเกิดความเขา้ ใจเกยี่ วกบั หลกั สูตรเอกสารประกอบ
กับการใชห้ ลักสตู รดงั ต่อไปน้ี 7. การกระตุน้ ให้ครูออกแบบกจิ กรรมการเรียนการสอนเพ่ือเสริมสร้าง
ประสบการณ์การเรียนรูแ้ ละคุณธรรมจริยธรรมแกผ่ ้เู รียน
1. การวางแผนนเิ ทศกากบั ติดตามใชห้ ลกั สูตรของครผู ูส้ อนนาจาก 8. การสนับสนุนให้ครูจัดกิจกรรมการเรียนการสอนท่ีมีรูปแบบ
ผู้บริหารคณะกรรมการหลักสูตรครูผู้สอนวางแผนการดาเนินงานอย่าง หลากหลายและทนั สมัย
ชัดเจนในการนเิ ทศกากับติดตาม 9. การสนบั สนุนใหค้ รมู ีทกั ษะในการสือ่ สารและสร้างบรรยากาศที่ดีใน
การเรยี นการสอน
2. การจดั สายงานบริหารในการนเิ ทศกากับตดิ ตามการใช้หลักสตู ร 10. การสนับสนุนสิ่งอานวยความสะดวกที่เอ้ือต่อการเรียนรู้อย่าง
ในสถานศกึ ษาพรอ้ มทั้งกาหนดตาแหน่งและระบุบทบาทของผู้รับผิดชอบ เพยี งพอ
การนเิ ทศ 11. การสนับสนุนให้ครูประเมินผลการเรียนการสอนอย่างเป็นระบบ
ดว้ ยวธิ กี ารทหี่ ลากหลาย
3. การสร้างระบบและรูปแบบการนิเทศกากับติดตามการใช้ 12. การรายงานผลการนิเทศกากับติดตามการใช้หลักสูตรให้ผู้ที่
หลักสูตรในสถานศึกษาให้เหมาะสมกับปัญหาและความต้องการของครู เก่ยี วข้องได้รับรูเ้ ช่นคณะกรรมการบรหิ ารหลักสตู รผูบ้ รหิ ารครผู ู้ปกครอง

19 20

4. การประเมนิ การใช้หลักสูตร 3. การกาหนดเกณฑ์ในการประเมนิ เกณฑ์ที่จะใช้ในการประเมินต้องมี
การประเมินการใช้หลักสูตรเป็นกระบวนการในการพิจารณา วิธีการวัดท่ีเชื่อถือได้โดยมีเคร่ืองมือและเกณฑ์การวัดเช่นความเป็นปรนัย
(objective) ความตรง (validity) ความเท่ียง (reliability) เปน็ ตน้
คุ ณ ค่ า ข อ ง ห ลั ก สู ต ร ว่ า ส า ม า ร ถ บ ร ร ลุ ต า ม วั ต ถุ ป ร ะ ส ง ค์ ข อ ง ห ลั ก สู ต ร
ตอบสนองความต้องการของผูเ้ รยี นและสังคมและองค์ประกอบต่าง ๆ ของ 4. การเก็บรวบรวมข้อมูล การออกแบบเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นส่ิงที่
หลักสตู ร จาเปน็ อย่างยง่ิ ดังน้นั ข้อมลู จะตอ้ งไดม้ าอยา่ งถูกต้องจากแหลง่ ข้อมลู ท่ีนา่ เชอ่ื ถือได้
และเพียงพอทจ่ี ะใช้เปน็ ตวั เงินเขา้ หลกั สตู รได้
การประเมินผลการปฏิบตั ิขณะทีม่ กี ารดาเนินการใชห้ ลกั สตู รมกี าร
ประเมินเพื่อตรวจสอบวา่ หลักสูตรสามารถนาไปใช้ไดด้ ีเพยี งใดหรอื บกพร่อง 5. การวิเคราะหข์ อ้ มูล เพ่อื ใชพ้ ิจารณาตัดสนิ ใจในการปรบั ปรุงหลกั สูตร
ในจุดใด การประเมนิ การใชห้ ลักสูตรดาเนินการดังต่อไปนี้ ต้องทาอยา่ งระมัดระวังรอบคอบมีความเปน็ กลางในการวเิ คราะห์ข้อมลู

1. กาหนดวัตถุประสงคข์ องการประเมนิ ให้ชัดเจนแนน่ อนก่อนวา่ 6. การรายงานผลการประเมิน เป็นการรายงานผลการประเมินการใช้
จะประเมินหลักสูตรในภาพรวมทง้ั หมดในเรื่องใดหรอื สว่ นใดของหลกั สตู ร หลกั สตู รมีการดาเนนิ งานบรรลตุ ามวตั ถปุ ระสงค์ของหลกั สูตรสามารถตอบสนอง
และแจ้งประเมนิ องคป์ ระกอบของหลักสตู ร ความตอ้ งการของผเู้ รียนและสงั คม

2.การกาหนดองค์คณะบคุ คลในการประเมิน การกาหนดองคค์ ณะ การเก็บรวบรวมขอ้ มลู การวเิ คราะหข์ อ้ มูลและการรายงานผลประกาศ
บุคคลขนึ้ อยกู่ ับวตั ถุประสงคข์ องการประเมนิ การกาหนดบทบาทหนา้ ที่แก่ผู้ ประเมินปรบั ปรุงแก้ไขสงิ่ ปลูกสรา้ งตา่ ง ๆ ทพี่ บในองค์ประกอบของหลักสูตรให้มี
แก่ บุคคลหรอื คณะบุคคลทาการประเมนิ หลักสตู รต้องพิจารณาตอ้ งการ ประสทิ ธภิ าพย่ิงขน้ึ
ทบทวนเรอื่ งใดหรอื ส่วนใดของหลกั สตู รผูท้ ี่เกีย่ วขอ้ งในเรื่องนนั้ จะ
ประกอบด้วยใคร

3.1 การบรหิ ารจัดการหลกั สตู รระดบั ชาติ 22

3.การบรหิ ารจดั การหลกั สตู ร ปัจจบุ นั การบริหารจัดการหลักสูตรมีการกระจายอานาจสู่ท้องถิ่นและ
ระดับชาติ ท้องถนิ่ สถานศกึ ษาดังนน้ั การแทนหลกั สูตรตอ้ งมคี วามเก่ยี วเนื่องสมั พนั ธ์กนั ในระดบั ต้ังแต่
ระดบั ชาตริ ะดับทอ้ งถน่ิ ระดบั สถานศึกษาระดับห้องเรียนซ่ึงหลักสูตรที่จะนาเสนอ
สถานศกึ ษา และห้องเรยี น ตอ่ ไปนีเ้ ป็นหลกั สตู รการศึกษาข้ันพน้ื ฐานประกอบดว้ ยส่วนสาคญั 3 ส่วน

1 หลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพื้นฐานพุทธศักราช 2551 เป็น
หลักสตู รทีใ่ ช้แนวคิดหลักสตู รอิงมาตรฐาน (Standard - based Curriculum )

2 สว่ นที่เก่ียวขอ้ งกบั สภาพชุมชนและท้องถน่ิ
3 ส่วนทส่ี ถานศึกษาพัฒนาเพิม่ เติมใหส้ อดคลอ้ งเหมาะสมกบั จุดเน้นของ
การศึกษาความสนใจความต้องการและความถนัดของผ้เู รยี น
เพอ่ื พฒั นาคุณภาพผู้เรียนให้บรรลุตามมาตรฐานการเรียนรู้ที่กาหนดไวใ้ น
ระดับชาติแนวทางการบริหารจัดการหลกั สตู รระดบั ชาตมิ ีดังต่อไปนี้
1.การวางแผนการใชห้ ลกั สตู ร
2.การสนบั สนนุ การใช้หลักสูตร
3.การกากบั ติดตามการใช้หลักสตู ร
4.การประเมินการใช้หลักสูตร

23 24

3.1 การบริหารจดั การหลักสูตรระดบั ชาติ 3.1 การบรหิ ารจัดการหลักสตู รระดับชาติ

3.1.1 การวางแผนการใช้หลักสูตร 3.1.2 การสนับสนุนการใช้หลกั สูตร

1.การวางแผนโครงการศึกษานาร่องเพื่อหาประสิทธิภาพการใช้ สานักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพืน้ ฐานเปน็ หนว่ ยงานท่เี กีย่ วข้อง
หลกั สตู ร โดยตรงมีบทบาทในการส่งเสริมสนับสนุนหนว่ ยงานบคุ ลากรงบประมาณในการ
นาหลกั สูตรไปใชด้ ังน้ี
2.การประชาสัมพันธ์หลักสูตรการประชาสัมพันธ์หลักสูตรเพื่อ
สรา้ งความรูค้ วามเขา้ ใจและเจตคตทิ ี่ดตี อ่ ผู้ท่เี กย่ี วขอ้ งกบั การใชห้ ลกั สตู ร 1.สง่ เสริมสนบั สนุนหน่วยงานระดับทอ้ งถนิ่ และสถานศึกษาในการนา
หลกั สตู รแกนกลางไปใช้และพัฒนาสาระการเรียนรู้ของหลักสูตรตรงกับความ
3.การวางแผนอบรมครูผู้บริหารและผู้ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ ต้องการของทอ้ งถนิ่ และสถานศึกษา
หลักสูตร
2.ส่งเสริมสนับสนนุ การพัฒนาบคุ ลากรในลกั ษณะตา่ ง ๆ
4.การวางแผนกากับตดิ ตามและประเมินผลการใช้หลักสูตร 3.สง่ เสริมสนับสนนุ งบประมาณและทรพั ยากรการศึกษาเพอ่ื ขบั เคล่ือน
การพฒั นาหลกั สตู รการเรยี นการสอนให้มีประสทิ ธิภาพ
4.สง่ เสรมิ สนับสนนุ การเผยแพรค่ วามรู้ด้านวิชาการเกี่ยวกับหลักสูตร
การเรยี นการสอน
5.สง่ เสรมิ สนับสนนุ ใหม้ ีแหลง่ การเรียนรู้
6.ส่งเสรมิ สนับสนุนให้มีเครือข่ายการนาหลักสูตรไปใช้ประกอบด้วย
คณะบุคคลทงั้ ส่วนกลางท้องถนิ่ และสถานศึกษาประสานงานกันเป็นอยา่ งดี

25 26

3.1 การบรหิ ารจดั การหลักสตู รระดับชาติ 3.1 การบรหิ ารจดั การหลกั สูตรระดับชาติ

3.1.3 การกากบั ตดิ ตามการใช้หลักสูตร 3.1.4 การประเมินการใช้หลกั สตู ร

ส า นั ก ค ณ ะ ก ร ร ม ก า ร ก า ร ศึ ก ษ า ขั้ น พ้ื น ฐ า น เ ป็ น ห น่ ว ย ง า น ท่ี สานักคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐานเป็นหน่วยงานที่เก่ียวข้อง
เก่ยี วขอ้ งโดยตรงตอ้ งมมี าตรการและวธิ ีการในการกากับตดิ ตามดงั นี้
โดยตรงมบี ทบาทในการประเมินการใชห้ ลักสูตรดงั น้ี
1.กากบั ตดิ ตามการดาเนนิ การจดั การเรยี นการสอน
2.กากบั ติดตามการวดั และประเมินผลและการตดั สนิ ผลการเรยี นรู้ 1.ประเมนิ คุณภาพผเู้ รยี นระดบั ชาติการประเมินผู้เรียนเพ่ือตรวจสอบ
3.กากับติดตามการจัดการศึกษาเพ่ือพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพ
ตามมาตรฐาน ควบคุมคุณภาพการศึกษาให้เป็นไปตามมาตรฐานการเรียนรู้ของหลักสูตร

แกนกลางการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน

โดยมกี ารประเมนิ ในระดับชั้นสาคญั ได้แกช่ ้นั

ประถมศกึ ษาปีท่ี 3 ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 3 มัธยมศกึ ษาปีที่ 6

2.ประเมนิ การใชห้ ลกั สตู รแกนกลางการประเมินการใชห้ ลกั สูตรในการ

วิจัยและพัฒนาหลักสตู รโรงเรยี นศึกษาแนวโนม้ และทศิ ทางการศึกษาเพ่ือนามา

ปรับปรุง

3.การประเมินการบริหารจัดการหลักสูตรแกนกลางโดยการจัดสรร

งบประมาณในเขตพ้ืนทก่ี ารศกึ ษา

4.การตดิ ตามผลการใช้หลกั สตู รแกนกลางโดยการวิจัยและติดตามผล

การใช้หลกั สตู รแกนกลางการศึกษาขน้ั พน้ื ฐาน

27 28

3.2. การบริหารจดั การหลักสูตรระดบั ท้องถน่ิ 3.2. การบริหารจดั การหลักสูตรระดบั ทอ้ งถ่นิ

การจัดทาหลกั สตู รโดยเฉพาะในสว่ นท่เี กย่ี วกับท้องถ่นิ นนั้ สิ่งทค่ี วร 3.2.1 การวางแผนการใช้หลักสูตร
ทาความเข้าใจใหต้ รงกนั คอื หลกั สตู รที่ใชใ้ นการจดั การเรยี นการสอนในระดับ
การศกึ ษาคือ “หลกั สูตรสถานศกึ ษา” สงิ่ ที่ผเู้ รียนตอ้ งเรียนรู้เกี่ยวกับทอ้ งถ่นิ สานกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาหรือหน่วยงานระดับทอ้ งถิน่ เปน็ หนว่ ยงาน
สามารถสอดแทรกเขา้ ไปในรายวิชาพ้ืนฐานทัง้ 8 กลมุ่ สาระการเรยี นรูไ้ ด้ สาคญั ท่ีต้องวางแผนหลักสตู รดงั นี้

หน่วยงานระดับท้องถิ่น ได้แก่ สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษามี 1.การวางแผนวิเคราะหส์ ภาพความตอ้ งการของท้องถิ่นและชุมชนมา
หนว่ ยงานต้นสงั กดั อ่นื เป็นหน่วยงานที่มีบทบาทในการขับเคล่ือนคุณภาพ กาหนดเปน็ กรอบของหลักสูตรทอ้ งถ่นิ
การจัดการศึกษาเป็นตัวการทีจ่ ะเชอ่ื มโยงหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ัน
พนื้ ฐานใหส้ อดคล้องกับสภาพและความต้องการของทอ้ งถ่ินเพ่อื นาไปสู่ การ 2.การวางแผนสนับสนุนงบประมาณสอื่ วสั ดอุ ุปกรณเ์ พือ่ ใช้ในการจดั ต้ัง
จดั ทาหลักสตู รของสถานศึกษาสง่ เสริมการใช้และพัฒนาหลักสูตรในระดับ ศูนยว์ ิชาการเพ่ือสนบั สนุนส่งเสรมิ การพัฒนาและใชห้ ลักสูตร
สถานศึกษาให้ประสบความสาเร็จโดยมภี ารกจิ สาคัญ
3.การวางแผนสนับสนนุ งบประมาณส่อื วัสดุอปุ กรณเ์ พื่อใชใ้ นการจัดตั้ง
การบรหิ ารจดั การหลกั สตู รในสว่ นท่ีเกย่ี วขอ้ งกบั ท้องถิ่นมแี นวการ ศนู ยเ์ ครอื ข่ายการเรยี นรู้
บรหิ ารหลกั สตู รดังตอ่ ไปนี้
4.การวางแผนสนบั สนุนงบประมาณสื่อวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการจัดทา
คลงั ความร้ทู ้องถน่ิ

5.วางแผนงบประมาณเพือ่ พฒั นาบคุ ลากรอยา่ งเป็นระบบและต่อเนื่อง
6.วางแผนนิเทศกากับติดตามการดาเนินการจัดการเรียนการสอน
7.วางแผนนิเทศกากบั ตดิ ตามการวดั และประเมนิ ผลและการตัดสินผล
การเรยี นรู้

29 30

3.2. การบริหารจดั การหลกั สูตรระดับท้องถ่นิ 3.1 การบรหิ ารจัดการหลกั สตู รระดับชาติ

3.2.2 การสนบั สนนุ การใช้หลกั สตู ร 3.2.3 การนเิ ทศกากบั ติดตามการใช้หลกั สูตร

สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาหรือหน่วยงานระดับท้องถ่ินเป็น สานกั เขตพ้ืนท่กี ารศึกษาหรอื หน่วยงานระดับท้องถิ่นมกี ารนเิ ทศกากับ
หนว่ ยงานสาคญั ทีต่ ้องจดั ทากรอบหลกั สตู รระดับท้องถ่ินสาหรบั สถานศึกษา ติดตามการใช้หลกั สูตรดงั น้ี
ให้เปน็ แนวทางในการจัดการเรียนการสอนในเรื่องเก่ียวกับชุมชนท้องถ่ิน
ดังนน้ั ต้องสง่ เสริมสนับสนุนและช่วยเหลือสถานศึกษาภายในเขตพ้ืนท่ีให้ 1. สือ่ สารทาความเข้าใจกับสถานศึกษาและครูผู้สอนตามหลักสาคัญ
สามารถจัดทาหลักสูตรสถานศกึ ษาได้อยา่ งมคี ุณภาพดงั ต่อไปน้ี ของการนเิ ทศที่เป็นกระบวนการทางานร่วมกันระหว่างศึกษานิเทศก์ผู้บริหาร
การศึกษาผู้บริหารสถานศึกษาครูผู้สอนเพ่ือให้คาแนะนาช่วยเหลือการนิเทศ
1. สง่ เสรมิ สนบั สนุนทางวิชาการต่อสถานศึกษาในการทากรอบ ตดิ ตามการใช้หลักสูตร
หลกั สตู รระดับท้องถิ่นไปใช้ในการพัฒนาสาระการเรียนรู้ของหลักสูตรตรง
กบั ความต้องการของท้องถ่ิน 2. นิเทศกากบั ตดิ ตามอย่างเปน็ ระบบตามแผนท่ีวางไว้
3. นเิ ทศกากับติดตามการดาเนนิ การจัดการเรยี นการสอน
2. ส่งเสริมสนับสนุนการพัฒนาบุคลากรอย่างเป็นระบบและ 4. นเิ ทศกากบั ตดิ ตามการวัดและประเมินผล
ตอ่ เนือ่ ง 5. นิเทศกากับติดตามการศึกษาโดยส่งเสริมให้ สถานศึกษา สร้าง
วัฒนธรรมในการใชข้ ้อมูลจากการประเมนิ ผล
3. การสนบั สนุนงบประมาณและทรพั ยากรทางการศกึ ษา 6. มีกลไกในการกากับติดตามคุณภาพการศึกษาโดยใช้การประกัน
4. การมีส่วนร่วมสนับสนุนการใช้หลักสูตรการจัดการศึกษาใน คุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา
ท้องถิ่นจะประสบความสาเร็จขึ้นอยู่กับความร่วมมือและการช่วยเหลือ 7. ตรวจสอบทบทวนคณุ ภาพการศึกษาภายในเขตพืน้ ท่ีทร่ี บั ผิดชอบ
สนับสนุนจากหน่วยงานต่าง ๆ
5. สนบั สนุนการดาเนนิ งานการวัดและประเมนิ ผลการเรียนรู้ตาม
หลกั สตู รสถานศกึ ษา

31 32

3.2. การบรหิ ารจัดการหลกั สูตรระดับทอ้ งถนิ่ 3.3. การบริหารจดั การหลกั สูตรระดับสถานศึกษา

3.2.4 การประเมนิ การใชห้ ลกั สูตร สถานศึกษามีภารกิจหลักในการจดั การศึกษาให้ผเู้ รยี นไดร้ ับการพัฒนา
อย่างเต็มตามศักยภาพการศึกษาจะมีบทบาทสาคัญในการจัดทาหลักสูตร
สานกั งานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาหรือหน่วยงานระดับท้องถ่ินมีการ การศกึ ษาและดาเนนิ การนาหลักสตู รสู่การปฏิบตั ิในการจัดการเรียนการสอนใน
ประเมนิ ผลการใชห้ ลักสูตรดังน้ี ชั้นเรยี นอย่างมีประสิทธิภาพ

1.การประเมินคุณภาพผ้เู รยี นระดบั ท้องถนิ่ หลักสูตรการศกึ ษาเปน็ หลกั สูตรที่ หลอมรวม 3 สว่ นเขา้ ดว้ ยกัน
2.การประเมินการใชห้ ลักสูตรระดับทอ้ งถิน่ สว่ นท่ี 1 เป็นสิ่งทกี่ าหนดในหลกั สตู รแกนกลาง
3.การประเมินการบรหิ ารจัดการหลักสูตรระดบั ท้องถนิ่ สว่ นที่ 2 เปน็ ความต้องการของทอ้ งถน่ิ ทร่ี ะบุไว้ในกรอบหลกั สูตรระดับ
4. การติดตามผลการใชห้ ลกั สูตรระดบั ท้องถน่ิ ท้องถ่นิ
ส่วนท่ี 3 เป็นความตอ้ งการของการศึกษาเองหลักสูตรการศึกษาเป็น
สรุป การบรหิ ารจัดการหลกั สูตรท้องถ่นิ จะมีสานักงานเขตพื้นท่ี หลกั สูตรที่ใช้ในการจัดการเรียนการสอนในสถานศึกษาเพ่ือพัฒนาผู้เรียนโดย
มงุ่ หวังให้ผ้เู รียนมคี วามสมบูรณท์ างด้านร่างกาย จติ ใจ และสตปิ ญั ญา
การศึกษาหรือหน่วยงานระดับท้องถิ่นเป็นหน่วยงานสาคัญท่ีต้องบริหาร
หลักสูตรในส่วนที่เก่ียวกับท้องถ่ิน มีการบริหารจัดการหลักสูตรด้วยการ การศกึ ษาเปน็ หน่วยงานที่นาหลักสูตรไปใชใ้ นการจดั การเรยี นการสอน
วางแผนวเิ คราะหส์ ภาพความต้องการของทอ้ งถ่นิ และชุมชนมากาหนดเป็น เพ่ือพฒั นาผูเ้ รียนควรมกี ารบรหิ ารจดั การหลักสูตรดงั ต่อไปน้ี
กรอบของหลักสตู รท้องถิ่นสาหรบั สถานศกึ ษาใช้เป็นแนวทางในการจัดการ
เรียนการสอนในเรอ่ื งเก่ียวกบั ชมุ ชนท้องถิ่นส่งเสริมสนับสนุนการศึกษาใน
การทากรอบหลกั สูตรระดับท้องถน่ิ ไปใช้นิเทศกากับติดตามการใช้หลักสูตร
ประเมนิ และตดิ ตามการใช้หลักสูตรระดับท้องถิ่นเพ่ือพัฒนาหลักสูตรของ
สถานศึกษา

33 34

3.3. การบรหิ ารจดั การหลักสูตรระดับสถานศึกษา 3.3. การบริหารจัดการหลักสตู รระดับสถานศึกษา

3.3.1 การวางแผนการใชห้ ลกั สูตรสถานศึกษา 3.3.2 การนาหลักสตู รสถานศกึ ษาไปใช้

สถานศึกษาเป็นหน่วยงานท่ีนาหลักสูตรไปสู่การปฏิบัติให้เกิด การนาหลกั สูตรไปใชข้ องสถานศึกษาเป็นการนาหลักสตู รไปสกู่ ารเรียน
ประโยชน์สูงสดุ แก่ผ้เู รียนควรมีการวางแผนการใช้หลักสูตรดงั นี้ การสอนโดยครเู ปน็ บุคคลสาคญั ทส่ี ุดในการ นาหลักสตู รไปใชใ้ นการจัดการเรียน
การสอนและผ้บู รหิ ารการศึกษาเป็นผนู้ าในการใช้หลักสูตรและสนับสนุนการใช้
1.การวางแผนวเิ คราะหส์ ภาพแวดล้อม หลกั สูตรการนาหลกั สูตรไปใชข้ องสถานศกึ ษามดี งั นี้
2.การวางแผนวิเคราะหข์ ้อมูลพ้ืนฐานของการศกึ ษา
3.วางแผนงบประมาณ 1.สถานศกึ ษาจดั ประชมุ ชี้แจงทาความรู้ความเข้าใจเกี่ยว กับหลักสูตร
4.วางแผนพัฒนาบคุ ลากร สถานศกึ ษา
5.วางแผนการประชาสัมพันธ์
6.วางแผนการจัดโครงสรา้ งหลักสตู ร 2.สถานศกึ ษาจัดทาโครงสร้างหลกั สูตรโดยกาหนดจานวนช่ัวโมง
7.วางแผนจัดเตรียมซอ้ื อปุ กรณ์การเรยี นการสอน 3.ครผู ูส้ อนจัดทาคาอธบิ ายรายวิชา
8.วางแผนจะทา ขอ้ มลู สารสนเทศ 4.ครูผ้สู อนจะทาโครงสร้างรายวชิ า
9.วางแผนติดตามประเมินผลการใชห้ ลกั สูตร 5.ครูผูส้ อนจัดทาหนว่ ยการเรยี นรู้แผนการจัดการเรยี นรู้
6.ผ้จู ดั การสอนตามหนว่ ยการเรียนรแู้ ละแผนจัดการเรียนรู้
7.ครปู ระเมนิ ผลการเรยี นรตู้ ามตัวชว้ี ัดชั้นปีละช่วงชัน้

35 36

3.3. การบรหิ ารจัดการหลักสูตรระดบั สถานศึกษา 3.3. การบริหารจดั การหลกั สตู รระดบั สถานศึกษา

3.3.3 การสนับสนนุ การใชห้ ลักสตู รของการศึกษา 3.3.4 การนิเทศกากับติดตามการใชห้ ลักสตู รสถานศึกษา

สถานศกึ ษาควรมีการส่งเสริมสนับสนุนการนาหลักสูตรไปสู่การ 1. สถานศกึ ษากาหนดนโยบาย กรอบแนวคิด ทิศทาง เกณฑ์การนิเทศ
ปฏบิ ัติอย่างเหมาะสมเนื่องจากการศึกษาแต่ละแห่งมีบริบทต่างกันความ ตดิ ตาม
ความตา่ งกันทง้ั ในดา้ นงบประมาณทรพั ยากรสถานท่ีอยู่และบคุ ลากรรวมท้ัง
ผู้เรียนในสถานศึกษามีความรู้ความสามารถตลอดจนความต้องการท่ี 2. สถานศึกษามีการนเิ ทศกากบั ตดิ ตามอย่างเปน็ ระบบตามแผนทว่ี างไว้
แตกตา่ งกนั ดังน้ันกน็ าหลักสูตรไปใช้ความคิดใจนายไฮโซความสัมพันธ์กับ 3. สถานศึกษานเิ ทศกากับตดิ ตามการดาเนนิ การจดั การเรยี นการสอน.
ปัจจัยตา่ ง ๆ 4. สถานศึกษานิเทศกากบั ตดิ ตามการวัดและประเมินผล
5. สถานศกึ ษาใช้การประกันคณุ ภาพ
1.การพฒั นาบุคลากรการพฒั นาบคุ ลากร 6. มกี ลไกในการกากับติดตามคณุ ภาพทางการศกึ ษา
2.การสนบั สนุนงบประมาณทรพั ยากรทางการศึกษา 7. ตรวจสอบทบทวนคณุ ภาพการศึกษา
3.การมีส่วนร่วมสนบั สนุนการใชห้ ลกั สตู ร
4.การส่งเสริมสนับสนุนทางวิชาการ 3.3.5 การประเมินการใช้หลักสูตร
5.ส่งเสริมสนับสนุนให้มีการนาเสนอ หรือเผยแพร่ผลงานทาง
วชิ าการ การประเมินการใช้หลักสูตรสถานศึกษาเป็นการประเมินสัมฤทธิ์ผลของ
หลกั สูตรวา่ เมือ่ นาหลักสตู รไปใช้แล้ว ผู้เรียนท่ีจบหลักสูตรสถานศึกษามีคุณภาพของ
ผ้เู รยี นเป็นไปตามมาตรฐานของหลกั สตู รสถานศึกษาทีก่ าหนดไวห้ รอื ไม่ ผลการประเมนิ
จะเป็นขอ้ มูลและสารสนเทศทจี่ ะปรับปรงุ แกไ้ ขหลักสูตร วิธีการจัดการเรียนการสอน
ตลอดจนการวดั และประเมินผลการเรียนการสอนเพ่ือการจัดทาแผนพัฒนาคุณภาพ
การศึกษาของสถานศึกษา การประเมนิ หลดั สูตรสามารถดาเนนิ การในทุกชว่ งเวลาของ
การบรหิ ารจดั การหลกั สูตร คอื กอ่ นการนาหลกั สูตรไปใช้ ระหว่างการดาเนินหลักสูตร
ไปใช้ และหลงั จาการนาหลกั สูตรไปใชก้ ารประเมนิ การใช้หลักสูตรสถานศึกษาต้องทา
ใหค้ รอบคลมุ ประเด็นสาคัญ

37 38

3.3. การบริหารจัดการหลักสูตรระดับสถานศึกษา 3.4. การบริหารจดั การหลกั สตู รระดบั หอ้ งเรียน

สรุป การบริหารจัดการหลักสูตรสถานศึกษาเป็นการ สรุป การบริหารจัดการหลักสูตรระดับห้องเรียน ครูผู้สอนเป็นบุคคล

ดาเนินการของสถานศึกษาตั้งแต่การวางแผนการใช้หลักสูตร การนา สาคัญที่สาคัญที่สุดท่ีจะนาหลักสูตรสถานศึกษามาปฏิบัติใช้ในห้องเรียน เพื่อ
หลกั สตู รไปใช้ การสนับสนุนการใช้หลักสูตร การนิเทศและกากับติดตาม พัฒนาผเู้ รียนใหบ้ รรลุคุณภาพตามมาตรฐาน จัดการเรียนรู้ที่มุ่งหวังให้ผู้เรียนมี
และการประเมินการใช้หลักสูตร โดยพิจารณาให้สอดคล้องหลักสูตร ความสมบรู ณ์ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสติปัญญา อีกท้ังมีความรู้และทักษะท่ี
แกนกลางการศึกษาขน้ั พน้ื ฐาน พุทธศักราช 2551 และรายละเอียดในเขต จาเป็นในการดารงชีวิต และมีคุณภาพมาตรฐานสากลเพื่อการแข่งขันในยุค
พื้นทก่ี ารศกึ ษาได้จดั ทาเพ่ิมเตมิ รวมทง้ั สถานศึกษาสามารถเพ่ิมเตมิ ในส่วน ปจั จุบนั แล้ว การบรหิ ารจัดการหลักสูตรระดับห้องเรียนต้องได้รับการสนับสนุน
ที่เกี่ยวกับสภาพปัญหาในชุมชนและสังคม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และความ จากบุคคลท่ีเกี่ยวข้องหลายฝ่าย เช่น ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้เรียน ผู้ปกครอง
ต้องการของผูเ้ รียนโดยทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ ชุมชน เป็นต้น การบริหารจัดการหลักสูตรระดับห้องเรียนควรดาเนินการ
หลักสตู รสถานศึกษาใหม้ ีคุณภาพและประสิทธิภาพย่ิงขนึ้ ดงั ต่อไปน้ี

1.การวางแผนนาหลักสูตรระดบั ห้องเรียนไปใช้
2.การนาหลักสูตรระดับหอ้ งเรียนไปใช้
3.การสนับสนนุ การใชห้ ลกั สตู รระดับห้องเรียน
4.การนเิ ทศกากบั ตดิ ตามหลักสูตรระดับหอ้ งเรยี น

4.บทบาทของผู้ท่เี ก่ยี วขอ้ งกบั 4.1.บทบาทของผบู้ รหิ ารกบั การบรหิ ารจดั การหลักสูตรสถานศึกษา40
การบริหารจดั การหลักสูตร
ผู้บรหิ ารสถานศึกษามขี อบขา่ ยความรบั ผิดชอบภารกจิ ของสถานศกึ ษาทงั้
สถานศกึ ษา 4 ด้าน ไดแ้ ก่

1.ดา้ นวิชาการ 2.ดา้ นงบประมาณ 3.ด้านการบริหารงานบุคคล
4.ดา้ นการบริหารทวั่ ไป
ด้วยภารกจิ หลกั ของผบู้ ริหารสถานศึกษา คือ ด้านวิชาการท่ีมีหลักสูตร
และการจัดการเรียนรเู้ พ่อื พัฒนาผเู้ รยี นใหม้ มี าตรฐาน และตัวช้ีวัดมีคุณลักษณะท่ี
พึงประสงคต์ ามที่กาหนดไวใ้ นหลักสูตรสถานศึกษาผู้บริหารสถานศึกษาเป็นผู้ท่ีมี
บทบาทสาคญั ในฐานะผนู้ าทางการศึกษาท่ีจะบริหารจัดการหลักสูตรว่ามีบทบาท
ดงั นี้
1.จดั ทาแผนพัฒนาคุณภาพการศกึ ษาของสถานศึกษา
2.ศึกษาหลักการแนวคิดและจดุ เนน้ ของการจดั การเรียนรู้
3.ดาเนนิ การแต่งตงั้ คณะกรรมการบรหิ ารหลกั สตู รและงานวิชาการ
4.สร้างความตระหนกั ใหแ้ ก่บุคลากรที่เกย่ี วข้องกับหลกั สตู ร
5.จดั ทาขอ้ มูลสารสนเทศของสถานศกึ ษา
6.พัฒนาบุคลากรของสถานศึกษาให้มีความรูค้ วามเข้าใจ
7.สนบั สนนุ งบประมาณทรพั ยากรอยา่ งเพยี งพอ
8.ระดมเงนิ ทุนและทรัพยากรบุคคล
9.ส่งเสรมิ สนบั สนุนใหค้ รแู ละบุคลากรวัดและประเมินผลการเรียนรู้
10.สง่ เสริมสนับสนุนใหม้ ีแหล่งการเรยี นรู้
11.จดั ทาแผนการนเิ ทศอยา่ งเป็นระบบ

41 42

4.1.บทบาทของผบู้ ริหารกบั การบรหิ ารจดั การหลักสูตรสถานศึกษา 4.2. บทบาทของครูผสู้ อนกับการบริหารจดั การหลกั สตู รสถานศึกษา

12.จัดใหม้ ีการประเมินหลกั สูตรของสถานศึกษา ครผู ู้สอนเป็นบุคคลที่สาคัญผู้สอนเป็นบุคคลสาคัญในการบริหารจัดการ
13.ประชาสัมพนั ธห์ ลักสตู รของสถานศึกษา หลักสูตรในการนาหลักสตู รสถานศกึ ษาไปสู่การจดั การเรยี นรใู้ ห้มีประสิทธิภาพ
14.สรา้ งเครอื ข่ายความร่วมมอื
โดยบทบาทของครูในการบริหารจัดการหลักสูตรโดยการนาหลักสูตร
ดังน้นั ผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษามีบทบาทการบริหารจัดการหลักสูตร สถานศกึ ษาไปสูก่ ารจัดการเรยี นรู้ให้มปี ระสิทธภิ าพโดยครูผู้สอนพัฒนาตนเองให้มี
โดยจัดทาแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาศึกษาหลักสูตร แต่งต้ัง ความรู้ความเขา้ ใจหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาขั้นพน้ื ฐานพุทธศักราช 2551 สาระ
คณะกรรมการบริหารหลกั สตู ร และงานวิชาการสร้างความตระหนักให้แก่ การเรยี นรู้ทอ้ งถนิ่ และหลักสตู รสถานศึกษาจัดทาข้อมูลผูเ้ รยี นเป็นรายบุคคลจัดทา
บคุ ลากรท่เี กีย่ วข้องกับหลักสตู ร ตามบทบาทท่ีได้กล่าวไว้ มุ่งเน้นให้ผู้เรียน หน่วยการเรียนรู้แผนการจัดการเรียนรู้จักการสอนตามหน่วยการเรียนรู้และ
เ ป็ น คน ดี ค น เ ก่ ง แ ล ะ ดา ร ง ชี วิ ตไ ด้ อ ย่ า ง มี ค ว า ม สุ ข เ ป็ น ส ม า ชิ ก ท่ี ดี ข อ ง แผนการจัดการเรยี นรจู้ ดั เรียงสอ่ื นวัตกรรมและเทคโนโลยีตลอดจนแหล่งเรียนรู้ภูมิ
ครอบครวั ชมุ ชนสังคมและประเทศชาติรวมท้ังการสร้างเครือข่ายระหว่าง ปั ญ ญ า ท้ อ ง ถิ่ น ที่ เ ห ม า ะ ส ม ใ น ก า ร พั ฒ น า ก ร ะ บ ว น ก า ร จั ด ก า ร เ รี ย น รู้ จ า ก
สถานศกึ ษากับผู้ปกครองชุมชนหนว่ ยงานภาครัฐและเอกชน สภาพแวดล้อมและบรรยากาศที่ดที ั้งภายในและภายนอกห้องเรียนจัดกิจกรรมการ
เรียนรผู้ ้เู รียนทีฝ่ กึ ทกั ษะกระบวนการคดิ การจัดการการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง
จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ผสมผสานความรู้อย่างสมดุลปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรม
ค่านยิ มคณุ ลกั ษณะอนั อปุ สงคจ์ ัดการวดั และประเมนิ ผลการเรียนรดู้ ว้ ยเครื่องมอื ท่มี ี
คุณภาพและหลากหลายรวมทงั้ พฒั นากระบวนการจัดการเรยี นรโู้ ดยการจัดทาวิจัย
ในช้ันเรียนเพอ่ื แกไ้ ขปญั หากระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนและพัฒนากระบวนการ
จัดการเรียนรขู้ องครู

43 44

4.3.บทบาทของผเู้ รียนกบั การบรหิ ารจดั การหลกั สูตรสถานศึกษา 4.4. บทบาทของผูป้ กครองชมุ ชนและคณะกรรมการสถานศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน
กับการบรหิ ารจัดการหลกั สตู รการศกึ ษา
กล่างโดยสรุป บทบาทของผู้เรียนกับการบริหารจัดการหลักสูตร
การศกึ ษาว่ามีบทบาทส่วนร่วมในการวางแผนการจัดกระบวนการเรียนรู้ กล่างโดยสรุป ผู้ปกครอง ชุมชน และคณะกรรมการสถานศึกษา
เตรียมพร้อมในการเรียนรโู้ ดยการสรา้ งองค์ความรขู้ องตนเองร่วมพัฒนาส่ือ พืน้ ฐานมบี ทบาทในการบริหารจัดการหลักสูตร โดยร่วมกาหนดสาระของ
การเรียนรู้และแหล่งการเรยี นรู้กระบวนการเรยี นรขู้ องตนเองและเพือ่ นร่วม หลกั สตู รการศกึ ษาและร่วมจัดทาแผนพฒั นาการศกึ ษารว่ มการจดั การเรยี นรู้
กิจกรรมเผยแพร่ผลงานพัฒนาตนเองให้ก้าวหนา้ สร้างความสมั พนั ธ์ที่ดีรักษา โดยยดึ ผู้เรยี นเป็นสาคัญ รว่ มสนับสนุนการเงนิ ส่ือ ทรพั ยากรทางการศึกษา
สทิ ธิ์และโอกาสในการได้รบั การศกึ ษา 12 ปี บรรยากาศและสภาพแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษาให้
เหมาะสมกับกระบวนการจัดการเรยี นรู้ รว่ มมือกับครใู นการประเมินผลการ
เรยี นรู้และติดตามพฒั นาการของผเู้ รียนกากับการดาเนนิ การพัฒนาคุณภาพ
ของสถานศึกษาร่วมประเมินการจัดการศึกษาและเสนอแนวทางพัฒนา
การศึกษาของสถานศึกษา

45 สรุป 46

4.5. บทบาทของคณะกรรมการบรหิ ารหลกั สูตรและงานวชิ าการ การบริหารจดั การหลักสตู ร เปน็ กระบวนการดาเนนิ งานเพือ่ ส่งเสริม
ของสถานศกึ ษากับการบรหิ ารจัดการหลักสตู รสถานศึกษา สนบั สนุนการจดั กิจกรรมต่าง ๆ การนิเทศกากับติดตาม การประเมินการใช้
หลกั สูตร มีความสาคญั ต่อผู้บริหารและครูในการวางแผน การควบคุมกากับ
กล่างโดยสรุป คณะกรรมการบริหารหลักสูตรและงานวิชาการ ดแู ล การนิเทศการเรยี นการสอน การพัฒนาครู การพัฒนาผู้เรียน การมีส่วน
สถานศึกษามบี ทบาทหน้าทีใ่ นการบริหารจัดการหลักสูตรโดยวางแผนการ ร่วม การประชาสัมพันธ์ท่ีปกครอง ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ระบุ
ดาเนินงานวชิ าการกาหนดสาระรายละเอยี ดของหลักสูตรระดบั สถานศึกษา วัตถุประสงค์ และผลของการจัดการศึกษาตามหลักสูตร หลักการบริหาร
จัดทาคู่มือบริหารหลักสูตรและงานวิชาการพัฒนาบุคลากรเก่ียวกับการ จัดการหลักสูตรต้องคานึงถึงความชัดเจนสมบูรณ์ของเอกสารหลักสูตร
พฒั นาหลกั สตู รการจัดกระบวนการเรียนรู้การวัดและประเมินผลประสาน คุณภาพของผ้สู อน ความพร้อมของผเู้ รยี น การสนบั สนนุ การกระจายอานาจ
ความร่วมมือจากบุคคลในการใชห้ ลกั สูตรประชาสมั พันธ์หลกั สตู รและการใช้ ความรับผดิ ชอบ การมคี ุณธรรม การมีส่วนร่วม การนิเทศกากับติดตาม และ
หลกั สูตรสนับสนุนการวิจัยเก่ียวกับการพัฒนาหลักสูตรและกระบวนการ การประเมินผลการใช้หลกั สตู รอย่างมีประสทิ ธิภาพ ปัจจัยความสาเร็จในการ
เรียนรู้นิเทศติดตามการพัฒนาหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้รวมทั้ง บริหารหลักสูตร
ตรวจสอบทบทวนประเมินมาตรฐานการปฏิบัติงานของครูและการบริหาร
จดั การหลกั สตู รระดับการศกึ ษา การวางแผนการใช้หลกั สูตร เปน็ การเตรียมการใหม้ ีความพรอ้ มด้าน
ต่าง ๆ ในการนาหลักสูตรไปใชใ้ นการจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน เพื่อพฒั นา
ผู้เรียนให้มีคุณลักษณะตามท่ีได้กาหนดไว้เป็นเร่ืองเก่ียวกับการตรวจสอบ
หลกั สูตรกอ่ นนาไปใช้การประชาสมั พันธ์หลักสตู รการวางแผนเตรียมการด้าน
วัสดอุ ปุ กรณ์ อาคารสถานที่ สภาพแวดล้อม การวางแผนเตรียมความพร้อม
ของครู การวางแผนนิเทศกากบั ตดิ ตาม และการวางแผนการประเมินการใช้
หลกั สตู ร

47 4

สรปุ

การบริหารจัดการหลักสูตรระดับชาติเป็นการบริหารจัดการ
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551 หน่วยงานที่
เกี่ยวข้องโดยตรง ได้แก่สานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน มี
บทบาทหน้าท่ี และความรับผิดชอบในการจัดทาหลักสูตรแกนกลางและ
บริหารจดั การนา้ โดย วางแผนการใชห้ ลักสูตร สง่ เสรมิ สนบั สนุนหน่วยงาน
บุคลากรงบประมาณในการนาหลักสูตรไปใช้และพัฒนาหลักสูตรกากับ
ตดิ ตามการดาเนนิ การจัดการเรียนการสอนการวัดและประเมินผลผู้เรียน
และการประเมนิ ผลการใชห้ ลกั สตู รใหเ้ ปน็ ไปอย่างมปี ระสทิ ธภิ าพและพฒั นา
คุณภาพผเู้ รยี นให้บรรลุตามมาตรฐานการเรยี นรูท้ กี่ าหนดไว้ในหลกั สตู ร

บทบาทของผู้บรหิ ารการบริหารจัดการหลักสูตรสถานศึกษาจัดทา
แผนพฒั นาคณุ ภาพการศกึ ษาแตง่ ตัง้ คณะกรรมการบริหารหลกั สตู รและงาน
วชิ าการสรา้ งความตระหนกั ใหแ้ กค่ รูและบคุ ลากรจดั ทาขอ้ มูลสารสนเทศให้
เปน็ ระบบพัฒนาบุคลากรสนับสนุนงบประมาณพัฒนาหลักสูตรแหล่งการ
เรียนรู้ระบบสารสนเทศการเรียนรู้เครือข่ายความร่วมมือจัดทาแผนการ
นิเทศการกากับติดตามการจัดการเรียนรู้การวัดประเมินผลการเรียนการ
ประเมนิ หลกั สตู รของสถานศกึ ษา