การวิเคราะห์ วิจารณ์ เรื่องอิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง

˹ŒÒ58-63 àÊ¹Í ¤Ø³¤ÃÙÃبÔÃҾà ⾾ÃËÁ ¨Ñ´·íÒâ´Â ¹Ò©ѵêҸà ᫋ŠÔè ÁÔè Á àÅ¢· Õè 3 ¹ÒÂÈÔÇ¡Ã ª‹ÇÂÃÑ¡É  àÅ¢· Õè 4Õè 4 ¹Ò¹¹·  º º´Ô¹·Ã  ¢ÒÇá¡ŒÇ àÅ¢· Õè 8 ¹ÒÂǪÔÃÇÔ·Â â»´íÒ àÅ¢· Õè 11 ¹ÒÂÊÔÃÀÑ·Ã ¦Ñ§¤ÐÁÐâ¹ àÅ¢· Õè 17 ¹ÒÂÊØÃà¡ÕÂõÔâÊÁÁ¹ÑÊ àÅ¢· Õè 18 âçàÃÕ¹ÁËÒǪÔÃÒÇظ ¨Ñ§ËÇѴʧ¢ÅÒ »‚¡ÒÃÈÖ¡ÉÒ 2566

¤íÒ¹íÒ E-book การวเิคราะห์วจิารณ์เร อืง อิเหนา ตอนศึก กะหมงักหุนงิเล่มนจ ี ดัทําข นึเพ อื ใหผ้ทู้ ี ไดเ้ขา้มาอ่านได้ ทราถึงเน อืหาเก ี ยวกับเร อืงอิเหนา ตอนศึกกะหมงักุ หนงิและเพ อืเปน เอกสารประกอบการเรยีนวชิาภาษา ไทยม.4 ในE-bookฉบบันปี ระกอบไปดว้ยการถอด ความจากบทประพนัธห์นา้58-63 การวเิคราะหร์ส วรรณคดแีละโวหารภาพพจน์ ทัง นท ี างคณะผจู้ ดัทําหวงัเปน อยา่งยงิ วา่หนงัสอืเล่ม เล็กฉบบันจ ี ะเปน ประโยชนส์งูสดุใหแ้ก่ผทู้ ี เขา้มาศึกษา และทางคณะผจู้ ดัทําต้องขอขอบคณุผทู้ ี มสีว่นรว่มที ทําใหE้ -book เล่มนส ี าํเรจ็ลลุ่วง ณ โอกาสน ี คณะผจู้ ดัทํา ก

คํานาํ สารบญั หนา้58 หนา้59 หนา้60 หนา้61 หนา้62 หนา้63 นสิยัตัวละคร คณุค่าด้านสงัคม,วรรณศิลป, ขอ้คิด ÊÒú Ñ ­ หนา้ ก ข 1 2 3 4 5 6 7 8 ข

คําศัพท์ 1) กระยาหงัน แปลวา่สวรรค์ 2) แก้วพุกาม แปลวา่แก้วมณอี ันมคี ่าจากเมอืงพุกามในพมา่ 3) ตรสัเตรจ็แปลวา่สวา่งเปน ประกายงดงาม ถอดคําประพนัธ์ เม อื ได้ฤกษ์อิเหนา กะหรดัตาปาสีสหุรานากง สงัคามาระตา และระเด่นดาหยน ต่างพากันเขา้หอ้งน าํมนต์ทิพย์ทัง หา้องค์ชาํระรา่กงายแล้วมหาดเล็กก็นาํ เคร อืงทรงถวายบรรจงทาน าํแปง ที ปรงุด้วยกลิ นดอกไม้สวมใสก่างเกง สวม เส อืสตี ่างๆรดัเขด็ขดัที ประดับด้วยเพชรพลอย สวมสงัวาล สวมกําไลขอ้มอื แก้วจากพมา่สวมแหวนสวยงามระยบัตา สวมมงกฏุและใสต่ ้มุหเูปน อุบะเพชร เหนบ็กรชิอันมฤีทธิ เสด็จออกมาที เกยแก้ว ต่างองค์ข นึมา้พรอ้มพลทัง าเหล่า มหาดเล็กกัน รม่ทองเปน สตี ่างกันใหเ้ดินทัพเปน หา้กอง เสยีงกลองเสยีงป น ดังสนนั ครนั คร นืฝ ุนตลบอบอวลดังควนั ไฟ เม อืมาใกล้กองทัพเขา้ศึกเหน็ธง ทิวปลิวไสวก็ใหห้ยุดทัพ ตํามะรงคําสงั ก็ใหธ้งสญัญาณหยุดทัพจดัทัพแบบ นามครฑุวางกองทหารเย อืงกันเปน ฟน ปลา โวหารภาพพจน์ สทัพจน์(เลียนเสยีงธรรมชาติ) -ใหเ้ดินทัพโยธาหา้กอง เสยีงกลองเสยีงแนคร นืครนั สญัลักษณ์(สงิ หน งึแทนสงิ หน งึ) -บรรจงทรงทาพระสคุนธ์ปรงุปนเกษรสมุาลี -ครนั ฤกษ์ดีแจม่ดวงสรุยินัทรงงธรรมช์วนกะหรดัตะปาตี รสวรรณคดี เสวรจนยี ์(การชมความงาม) -ทรงมงกฏุกณุฑลทัดตรสัเตรจ็อุบะเพชรแพรว้พรายพระเวหา พโิรธวาทัง -ครนั มาใกล้กองทัพอันไพรีเหน็ โยธธีงทิวปลิวไสว ˹ Œ Ò58 1

˹ Œ Ò59 คําศัพท์ 1.นามครฑุป กษา ตัง ค่ายทัพเปน รปูครฑุ 2.กะระตะ กระต้นุใหม้า้วงิ 3.พาชีมา้ ถอดคําประพนัธ์ มหาเสนาตํามะหงง ไดร้บัคําสงั จากองค์อิเหนาใหห้ยุดพลไกรและกองทัพแล้วจดั ทัพแบบนามครฑุเพราะบรเิวณที อิเหนาตัง ค่ายเปน เนนิทราย ทําใหต้ ้องวางทหาร แบบสลับ ใหท้หารเตรยีมการพรอ้มรบ ท้าวกะหมงักหุนงิทรงทอดพระเนตรเหน็อิเหนายกทัพมาตัง มนั ใว้จงึทรงตรสั เรยีกพระโอรสและพระอนชุาทัง สองพระองค์ข นึขมี า้มาประจาํหนา้ที ในกองทัพ แล้วทรงมรีบัสงั ใหก้องทัพหนา้รบีตีทัพอิเหนาใหแ้ตก เพ อืจะเขา้ยดึดาหาใหไ้ดใ้น วนันี ดะหมงัฟง รบัสงั แล้วก็นาํพวกพลทัพเขา้ตีกับทัพของอิเหนา ทัง สองทัพต่างวงิ เขา้ต่อสกู้ ัน นายทหารกเุรป นก็ไมไ่ดต้กใจกลัวใหร้ะดมยงิป นต้านรบัไว้แล้วใหท้หารเขา้ประจนั กับทัพของท้าวกะหมงักหุนงิทหารของทัง สองทัพต่างก็มฝี มอือาวุธประชดิ ดาบสองมอืและกรชิทหารที ใชห้อกก็เขา้ต่อสกู้ ัน ทหารพวกที ขมี า้ก็ราํเพลงทวน เขา้ต่อสกู้ ัน บางคนพุง่หอก พลธนูตะลมุบอนกัน ตายกันเกล ือนกลาดจนเลือด ท่วมถึงท้องชา้งที ยนือยู่ทัพหลังก็เสรมิหนนุนายทัพนายกองต่างก็สงั โจมตี โวหารภาพพจน์ สญัลักษณ์ - ต่างรบักะระตะพาชีออกยนื ประจาํกองโยธา - จงเรง่เขา้ตีทัพใหอ้ ัปรา หกัเอาดาหาในวนันี สทัพจน์ - นายกองแกวง่ดาบวาบวบัต่างขบัพลเขา้ชงิชยั อธพิจน์ - ตายระดบัทับดงัฟอนฟา ง เลือดนองท้องชา่งเหลวไหล รศวรรณคดี พโิรธวาทัง -บดันนั นายทหารกเุรป นไมห่วนั ไหว ใหร้ะดมป นตับรบัไว้แล้วไล่โยธตี ีประจญั 2

˹ Œ Ò60 คําศัพท์ 1. ป จจามติร ศัตรู 2. โยธา งานเกี ยวกับการก่อสรา้ง 3. เขตขณัฑ์เขตแดน ถอดคําประพนัธ์ เม อืนนั พกี ะหรดัตะปาตีเหน็ โอรสผแู้ นะนาํก็ดใีจจงึไปหาทันทีแล้วบอกวา่พอ่ ให้ มาคมุหมูพ่วกนอ้ยใหญใ่หม้าสมทบกับทัพพระองค์ใหไ้ปชว่ยเมอืงพชิยัดาหาก็ หลายวนัแล้ว และมาคอยยบัยงั ทหารอยูท่ ี นขี า้ศึกมาประชดิติดเมอืงจะรบีเดนิ ไป เม อืนนั โอรสก็ไดแ้นะนาํบอกขยาย ขา้ก็เรง่รบี ไปไมร่อชา้แต่ทางก็ไกลกวา่กเุรป น วา่แล้วพระเจา้แผน่ดนิทัง สองพระองค์ก็จดักองทหารเล็กพรอ้มทัง กองทัพ ทหารใหญม่าสมทบกันแล้ก็รบีเดนิทางมา พอถึงเนนิทรายชายท่งุแวน่แควน้แดนกรงุดาหา จงึใหห้ยุดกองทัพตัง ที พกัที ช อืครฑุายงิ ใหญ่แล้วสง่ ใหต้ ํามะหงง รบีเขา้ไปในกรงุใหญแ่ล้วบอกศรปี ตตหรา เรอืงชยั ใหแ้ก้ไปซะอยา่ ใหเ้คืองเท้า ขณะนนั ตํามะหงงก็รบัคําใสห่วัก้มกราบลา แล้วมาขมี า้ไปทันที พอถึงจงึแจง้เร อืงแก่ยาสาผนู้ าํทัพคนขยนัวา่ขณะนอี งค์อิเหนากเุรป นกับกะห รดัตะปาตีไดย้กทัพมาแล้ว มาชว่ยเมอืงดาหา จงพาเราไปพบพระผา่นฟา เราจะ ไดบ้อกกิจของเราใหรู้้ ขณะนนั ยาสาก็โปรง่อารมณย์นิดีจงึพากันเขา้ไปไมน่านในท้องพระโรงรจูี โวหารภาพพจน์ อติพจน์ -พระกรวิ โกรธนกัดงัอัคคีแกวง่กระบขี ขี บัมา้ที นงั ปรพากย์ -เหน็สงัคามาระตากล้านกัยงัอ่อนศักดหิ กัศึกไมเ่กรงขาม -ไมค่วรค่สูรู้ บกับเรา ครนั จะฆา่เสยีเล่าก็อายใจ รศวรรณคดี พโิรธวาทัง -พระกรวิ โกรธนกัดงัอัคคีแกวง่กระบขี ขี บัมา้ที นงั 3

˹ Œ Ò61 คําศัพท์ 1. ชว่งชงิกันดงัผลไม้หมายถึง ผลไมใ้นที นหี มายถึงนารผีล ซ งึเปน ต้นไมใ้นปา หมิพานต์มผีลเปน รปูสตรีเหล่าวทิยาธรมกัจะมาแยง่ชงิกันเก็บ บางทีถึงขนาดสู้ รบฆา่ ฟน กัน 2.ภิเษกษรีหมายถึง อภิเษกสมรส 3.จตรุงค์หมายถึง กองทัพ ถอดคําประพนัธ์ อิเหนาจงึตอบวา่อันตัวจรกาไมไ่ดอ้ยูท่ ี เมอืงดาหานเี ม อืท้าวกะหมงักหุนงิหลับหู หลับตามารบผดิเมอืง ทําใหไ้พรพ่ลล้มตาย ถ้าจะรบกับจรกาก็ต้องไปเมอืงของ จรกา หากไมร่จู้กัทาง อิเหนาจะชว่ยชที างให้แต่ถ้ายงัขนืตัง ทัพประชดิดาหาอยู่ อีก ก็คงจะต้องรบกัน เพราะถึงระตจูรกาจะไมย่กทัพมา ตัวอิเหนาเองในฐานะพี ชาย ก็ต้องปกปอ งบุษบาผเู้ปน นอ้งใหป้ลอดภัย ท้าวกะหมงักหุนงิจงึชแี จงวา่ที ยกกองทัพมาหมายจะชงิตัวนางบุษบา เพราะถึง ท้าวดาหาจะรบัของหมนั จากจรกาไวแ้ล้ว แต่ก็ยงัมไิดอ้ภิเษกสมรสกัน จรกาไมไ่ด้ มาดว้ยก็ดีจะไดไ้มม่กี ้างขวางคอ การชงินางเชน่นยี อ่มไมผ่ดิธรรมเนยีมเพราะ เปน ประเพณีสดุแต่วา่ ใครจะมฝี มอืมากกวา่ก็ได้นางไป ดงันนั เร อืงนคี งไมใ่ชธุ่ระ กงการอะไรของพชี าย เพราะฉะนนั จงยกทัพกลับไปเสยีดกีวา่อิเหนาจงึท้ารบกับ ท้าวกะหมงักหุนงิแล้วบอกวา่หากรกัตัวกลัวตาย ก็ใหร้บีมาก้มกราบแล้วยกทัพ กลับเมอืงไปเสยี โวหารภาพพจน์ อุปมาโวหาร -จะมาชว่งชงิกันดงัผลไม้อันจะไดน้างไปอยา่สงกา ปฏิพจน์ -ใชน่างเกิดในปทมุา สรุวิงศ์พงศานนััหาไม่ รศวรรณคดี พโิรธวาทัง -อยา่พกัพูดอุบายใหต้ายใจ ท่านมยิกคืนไปก็ไมก่ลับ -หรอืรกัตัวกลัวจะมว้ยชวีนับงัคมคัลจะใหค้ ืนไปพารา 4

˹ Œ Ò62 คําศัพท์ 1.พาชีหมายถึง มา้ 2.พนัตูหมายถึง รบประชดิติดพนั , ต่อสนู้ วัเนยี 3.ไพรีหมายถึง ขา้ศึก ถอดคําประพนัธ์ วหิยาสะกําได้ฟง เชน่นก ี ็รสู้กึแค้นใจแทนบดิาจงึรอ้งไปวา่พวกเจา้อยา่พูดจา ลบหล่ผูใู้หญ่อยา่ โอหงับงัอาจเชน่น ี อยา่นกึวา่ ใครจะยอมนบไหว้ไมเ่ราก็เจา้ ต้องตายไปขา้งหน งึยงัไมท่ ันลงมอืก็อยา่มาขูท่ ี จะยอมแพน้นั อยา่หมายเลย สงัคามาระตาได้ฟง คําพูดหยาบคายของวหิยาสะกํา รสู้กึขดั ใจจงึทลูอิเหนาวา่ นอ้งขออาสาสกู้ ับวหิยาสะกํา ขอเจา้พย ี นืมา้เปน ประธานใหด้ ้วยอิเหนาตอบ สงัคามาระตาวา่เจา้จะสกู้ ็ตามใจแต่อยา่ลงจากหลังมา้เพราะเจา้ยงัไม่ ชาํนาญเพลงกระบ ี ถ้าใชเ้พลงทวนท ี ชาํนาญเจา้จะชนะศัตรูแล้วหยุดยนืหนา้ วหิยาสะกําแกล้งทําทีเยาะเยย้วา่ ใครไมเ่หน็แก่ชวีติคิดจะชงินางบุษบา จง ออกมาต่อสแู้ สดงฝ มอืและความแกรง่กล้าด้วยทวนกันก่อน แมค้ ่คูวรกับ วงศ์เทวาก็จะได้นางไป โวหารภาพพจน์ -ไมม่ ี รศวรรณคดี พโิรธวาทัง -ได้ฟง คัง แค้นแทนบดิา จงึรอ้งตอบวาจาวา่ ไป -สงัคามาระตาเฉิดฉาย ฟง วหิยาสะกําอภิปราย หยาบคายเคืองขดัอัธยา 5

˹ Œ Ò63 คําศัพท์ 1.คมสนัหมายถึง มรีปูรา่งหนา้ตาคมเขม้นา่มอง 2.ภวูไนยองค์หมายถึง พระเจา้แผน่ดนิ 3.สา่หรีหมายถึง เคร อืงแต่งกายสตรอีินเดยีเปน ผา้ชนิ ยาวบาง และมนี าํ หนกัเบา ใชเ้ปน ผา้นงุ่ โดยพนัรอบตัว ถอดคําประพนัธ์ วหิยาสะกําไดฟ้ง ก็ขดัแค้นใจจงึตอบไปวา่เดยี วก่อนเจา้ผมู้ คีวามสามารถ ในการรบ และมรีปูงามคมสนัเจา้เปน เช อืวงศ์เมอืงใด หรอืเปน วงศ์ อสญัแดหวาหน งึในสเี มอืง จงึคิดมาหาญสไู้มก่ลัวตาย ผยู้ นืมา้กัน กลดอยู่ ขา้งหลังนนั เปน ใครชว่ยบอกดว้ย เม อืรเู้ร อืงแล้วเราจะไดร้บกัน สงัคามาระ ตาไดฟ้ง ก็รสู้กึเจบ็ ปวดเหมอืนศรเสยีบหตูอบวา่ผเู้ปน จอมทัพคืออิเหนา โอรสท้าวกเุรป นนนั กะหรดัตะปาตีโอรสท้าวกเุรป นเชน่กัน นสี หุรานากง โอรสท้าวสงิหดัสา่หรีนนั ระเดน่ดาหยนแหง่เมอืงหมนัหยา ตัวเราช อืสงัคา มาระตาโอรสระตปู กมาหงัน อนชุาของอิเหนา วหิยาสะกํายมิ แล้วกล่าววา่เรา สงสยัวา่กาหลัง สงิหดัสา่หรีดาหา และกเุรป นอีกทัง หมนัหยา เปน ที รวู้า่ รว่มวงศ์เดยีวกัน ตัวท่านอยูป่ กมาหงัน ไมใ่ชว่งศ์เทวา เหตใุดจงึวา่เปน อนชุาอิเหนา หรอืเพงิ มมาเกี ยวดองเปน พนี อ้ง ฟง แล้วนา่ ประหลาดใจนกั จงอธบิายมาซิ โวหารภาพพจน์ -ไมม่ ี รศวรรณคดี พโิรธวาทัง - วหิยาสะกําศรใีส ไดฟ้ง แค้นขดักลัดใจ - สงัคามาระตาเฉิดฉัน ไดฟ้ง ดงัศรเสยีบกรรณ 6

¹ÔÊѵÑÇÅФà ตัวละคร ในเร อืงอิเหนา ตอนศึกกะหมงักหุนงิมตี ัวละครที มบีทบาทสาํคัญปรากฏอยูม่าก ตัวละครมบีุคลิกลักษณะนสิยัที โดดเดน่และแตกต่างกัน เชน่ 1. ท้าวกเุรปน เปน กษัตรยิว์งศ์เทวาผยู้ งิ ใหญ่มอีนชุา ๓ องค์ครองเมอืงดาหา กาหลัง สงิหดัสา่หรีมโีอรสและธดิากับประไหมสหุรีคือ อิเหนากับวยิะดา และมโีอรสกับลิกหูน งึ องค์คือ กะหรดัตะปาตีท้าวกเุรป นมลี ักษณะนสิยัดงันี เปน คนถือยศศักดิ ไมไ่วห้นา้ใคร ไมเ่กรงใจใคร เชน่ ในราชสาสน์ถึงระตหูมนัหยา กล่าวตะหนติ ิเตียนระตหูมนัหยาอยา่งไมไ่วห้นา้วา่เปน ใจใหจ้อนตะหราแยง่ค่หูมนั บุษบา สอนลกูใหย้วั ยวนอิเหนาจนเปน ต้นเหยตใุหบุ้ษบารา้งค่ตูนุาหงัน แมอ้ ันที จรงิท้าวกเุรป นนา่ จะคํานงึถึงจติ ใจของท้าวหมนัหยาบา้ง เพราะอยา่งไรจนิตะหราก็เปน หลานของประไหมสหุรี และผทู้ ี ผดิควรจะเปน อิเหนามากกวา่ 2. ท้าวดาหา เปน อนชุาองค์รองของท้าวกเุรป น มรีาชธดิากับประไหมสหุรชี อืบุษบา ซ งึเปน ตนุาหงันของอิเหนา และมโีอราองค์เล็กช อืสยีะตรา เปน ค่ตูนุาหงันของวยิะดา ขนษิฐาของ อิเหนา ท่าวดาหามลี ักษณะนสิยัดงันี เปน ผรู้ กัษาวาจา เม อืพลัง ปากพูดวา่จะยกบางบุษบาใหใ้ครก็ไดท้ ี มาสขู่ อ ครนุ้จร กามาสขู่ อก็รกัษาวาจาสตัย์ยกบุษบาใหจ้รกา แมท้ ้าวกะหมงักหุนงิจะสง่ทตูมาขอนางบุษบา ใหว้หิยาสะกํา ก็ทรงปฏิเสธจนเปน เหตใุหท้ ้าวกะหมงักหุนงิยกทัพมาทําสงคราม 3.อิเหนา เปน โอรสท้าวกเุรป นกับประไหมสหุรีมขีนษิฐาช อืวยิะดา อิเหนาเปน เจา้ชายหนมุ่ รปูงาม เขม้แขง็เดด็ขาด เอาแต่ใจตัว เจา้ชู้มมีเหสหีลายพระองค์คือ นางจนิตะหรา นาง สการะวาตีนางมาหยารศัมีและนางบุษบา เปน คนรอบคอบ มองการณไ์กล ไมป่ระมาท เชน่ตอนที สงัคามาระตารบกับวหิยา สะกํา อิเหนาไดเ้ตือนสงัคามาระตาวา่ ไมช่าํนาญกระบี อยา่ลงจากหลังมา้เพราะเพลงทวน นนั ชาํนาญอยูแ่ล้ว จะเอาชนะไดง้ ่ายกวา่ 4. จนิตะหรา ราชธดิาของระตหูมนัหยากับประไหมสหุรีซ งึเปน ญาติทางฝ ายประไหมสหุรี เมอืงกเุรป น และประไหมสหุรเีมอืงดาหา เปน คนสวย แสนงอน มจีรติกิรยิา มลี ักษณะนสิยั ดงันี เปน คนแสนงอนใจนอ้ย ชา่งพูดจาตัดพอ้ต่อวา่ ประชดประชนัตามประสาหญงิมี คารมคมคาย สามารถใชค้ ําพูดไดล้ ึกซ งึกินใจ 5. ท้าวกะหมงักหุนงิเปน กษัตรยิเ์มอืงกะหมงักหุนงิมอีนชุาสององค์คือ ระตปูาหยงักับ ระตปูระหมนั โอรสคือวหิยาสะกํา มลี ักษณะนสิยัดงันี เปน คนรกัลกูยงิ ชวีติยอมทําทกุอยา่งเพ อืลกูแมต้นจะต้องตายก็ยอม 6.วหิยาสะกํา เปน หนมุ่ นอ้ยรปูงาม โอรสองค์เดยีวของท้าวกะหมงักหุนงิเปน ที รกัของพอ่ แม่มลี ักษณะนสิยัดงันี เปน คนที รกัศักดศิ รีมคีวามละอายแก่ใจที ทําใหพ้อ่แมเ่ดอืดรอ้น เชน่ตอนที อิเหนากล่าวจาบจว้งท้าวกะหมงักหุนงิ 7

¤ Ø ³¤ ‹ Ò´ Œ Ò¹Êѧ¤Á เน อืหาของ อิเหนา ตอน ศึกกะหมงักหุนงิสะท้อนค่านยิมความเช อื ในเร อืง โหราศาสตร์ เชน่การ ถือฤกษ์ดีการอาบน าํทิพมนตรก์ ่อนทําสงคราม การพกประเจยีด (ผา้ลง อาคม)เพ อืปอ งกัน อันตรายที อาจเกิดจากการรบ นอกจากนี ยงัสะท้อนใหเ้หน็ถึงการที พอ่ แมร่กัลกูเลี ยงลกูดว้ยการตามใจมากเกินไป ¤ Ø ³¤ ‹ Ò´ Œ Ò¹ÇÃóÈÔÅ»Š ๒.๑ รสวรรณคดี เสาวรจนยี ์เปน บทชมความงาม ซ งึในเร อืงนอกจากจะชมความงามของตัวละครหญงิ แล้ว ยงัพบในตอนอิเหนาชมศพของวหิยาสะกําดว้ย พโิรธวาวงัเปน การแสดงความโกรธ เน อืงจากในเร อืงมกีารทําสงคราม เม อืถึงจุดที ขดัแยง้ก็จะพบบอ่ย ๆ อยา่งเชน่ตอนที ท้าวกะหมงักหุนงิ โกรธท้าวดาหา หรอืตอนที ท้าวกเุรป นเขยีนจดหมายต่อวา่อิเหนา สลัลาป งคพสิยับทแสดงความเศรา้มกัพบในตอนที เกี ยวกับความสมัพนัธข์องตัว ละครในเร อืง เชน่อิเหนาที คิดถึงเมยีแล้วเศรา้หรอืเมยีทัง 3 ของอิเหนาอาลัยอาวรณ์ อิเหนาที กําลังจะไปรบ ๒.๒ ภาพพจน์ มกีารใชอุ้ปมาและอุปลักษณใ์นเร อืงมากมาย ทัง การใชอุ้ปมา อุปลักษณ์การเล่นเสยีงสระ เสยีงพยญัชนะ การเล่นคําพอ้งเสยีง คําพอ้งรปู ¢ Œ ͤԴ ๑. ความกล้าหาญ ยามเม อืเกิดศึกสงคราม ไมค่วรหวนั เกรงกลัวศัตรู ๒. ความรกัในศักดศิ รีการมขีตัติยมานะหรอืความสาํนกึ ในเกียรติแหง่วงศ์ของตนเอง ๓. การรจู้กั ใหอ้ภัย การไมถ่ ือโทษโกรธแค้นกันและกัน เม อืผดิพลาดไปก็สามารถ อโหสกิรรมต่อ กัน ๔. ความรกัและความหลงใหล ควรรจู้กัแยกแยะใหอ้อกระหวา่งความรกักับความหลงใหล อาจก่อใหเ้กิดความขดัแยง้ตามมา 8