การวิเคราะห์ วิจารณ์ เรื่องอิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง

หน้า58-63 เสนอ คุณครูรุจิราพร โพพรหม จัจัจัดจัดทำทำทำทำโโดดยย นนาายยฉัฉัฉัตฉัตรรชชาาธธรร แแซ่ซ่ซ่ลิ่ซ่ลิ่ ลิ่ มลิ่ ม เเลลขขที่ที่ ที่ที่ 3 นนาายยศิศิศิวศิวกกรร ช่ช่ช่วช่วยยรัรัรักรักษ์ษ์ ษ์ษ์เเลลขขที่ที่ ที่ 4ที่ 4 นนาายยนนนนท์ท์ ท์ บท์ บดิดิดินดินททร์ร์ ร์ร์ขขาาววแแก้ก้ก้วก้ว เเลลขขที่ที่ ที่ที่ 8 นนาายยววชิชิชิรชิรวิวิวิทวิทย์ย์ ย์ย์โโปปดำดำดำดำ เเลลขขที่ที่ ที่ที่11 นนาายยสิสิสิรสิรภัภัภัทภัทรร ฆัฆัฆังฆังคคะะมมะะโโนน เเลลขขที่ที่ ที่ที่17 นนาายยสุสุสุรสุรเเกีกีกียกียรรติติติติโโสสมมมมนันันัสนัส เเลลขขที่ที่ ที่ที่18 โโรรงงเเรีรีรียรียนนมมหหาาววชิชิชิรชิราาวุวุวุธวุธ จัจัจังจังหหวัวัวัดวัดสสงงขขลลาา ปีปีปีกปีกาารรศึศึศึกศึกษษาา 2566

คำ นำ E-book การวิเวิคราะห์ วิจวิารณ์ เรื่อรื่ง อิเหนา ตอนศึก กะหมังมักุหกุนิงนิเล่มนี้จั นี้ ดจัทำ ขึ้นขึ้เพื่อพื่ ให้ผู้ห้ที่ผู้ ที่ได้เด้ข้าข้มาอ่านได้ ทราถึงเนื้อนื้หาเกี่ยวกับเรื่อรื่งอิเหนา ตอนศึกกะหมังมักุ หนิงนิและเพื่อพื่เป็นป็เอกสารประกอบการเรียรีนวิชวิาภาษา ไทยม.4 ในE-bookฉบับบันี้ปนี้ ระกอบไปด้วด้ยการถอด ความจากบทประพันพัธ์หธ์น้าน้58-63 การวิเวิคราะห์รห์ส วรรณคดีแดีละโวหารภาพพจน์ ทั้งทั้นี้ท นี้ างคณะผู้จัผู้ ดจัทำ หวังวัเป็นป็อย่าย่งยิ่งยิ่ว่าว่หนังนัสือสืเล่ม เล็กฉบับบันี้จ นี้ ะเป็นป็ ประโยชน์สูน์งสูสุดสุให้แห้ก่ผู้ที่ผู้ ที่ เข้าข้มาศึกษา และทางคณะผู้จัผู้ ดจัทำ ต้องขอขอบคุณคุผู้ที่ผู้ ที่ มีส่มีวส่นร่วร่มที ทำ ให้Eห้ -book เล่มนี้สำ นี้ สำเร็จร็ลุล่ลุล่วง ณ โอกาสนี้ คณะผู้จัผู้ ดจัทำ

คำ นำ สารบัญบั หน้าน้58 หน้าน้59 หน้าน้60 หน้าน้61 หน้าน้62 หน้าน้63 คุณคุค่าด้านสังสัคม,วรรณศิลป์,ป์ข้อข้คิด สารบัญ หน้าน้ ก ข 1 2 3 4 5 6 7

คำ ศัพท์ 1) กระยาหงัน แปลว่าว่สวรรค์ 2) แก้วพุกาม แปลว่าว่แก้วมณีอัณี อันมีค่มี ค่าจากเมือมืงพุกามในพม่าม่ 3) ตรัสรัเตร็จร็แปลว่าว่สว่าว่งเป็นป็ ประกายงดงาม ถอดคำ ประพันพัธ์ เมื่อมื่ ได้ฤกษ์อิเหนา กะหรัดรัตาปาสี สุหสุรานากง สังสัคามาระตา และระเด่นดาหยน ต่างพากันเข้าข้ห้อห้งน้ำ มนต์ทิพย์ ทั้งทั้ห้าห้องค์ชำ ระร่าร่กงายแล้วมหาดเล็กก็นำ เครื่อรื่งทรงถวายบรรจงทาน้ำ แป้งป้ที่ปรุงรุด้วยกลิ่นดอกไม้ สวมใส่กส่างเกง สวม เสื้อสื้สีต่สี ต่างๆรัดรัเข็ดข็ขัดขัที่ประดับด้วยเพชรพลอย สวมสังสัวาล สวมกำ ไลข้อข้มือมื แก้วจากพม่าม่สวมแหวนสวยงามระยับยัตา สวมมงกุฏกุและใส่ตุ้ส่ ตุ้มตุ้หูเหูป็นป็อุบะเพชร เหน็บน็กริชริอันมีฤมีทธิ์ เสด็จออกมาที่เกยแก้ว ต่างองค์ขึ้นขึ้ม้าม้พร้อร้มพลทั้งทั้าเหล่า มหาดเล็กกั้นกั้ร่มร่ทองเป็นป็สีต่สี ต่างกันให้เห้ดินทัพเป็นป็ห้าห้กอง เสียสีงกลองเสียสีงปืน ดังสนั่นนั่ครั่นรั่ครื้นรื้ฝุ่นตลบอบอวลดังควันวั ไฟ เมื่อมื่มาใกล้กองทัพเข้าข้ศึกเห็นห็ธง ทิวปลิวไสวก็ให้หห้ยุดทัพ ตำ มะรงคำ สั่งสั่ก็ให้ธห้งสัญสัญาณหยุดทัพจัดจัทัพแบบ นามครุฑรุวางกองทหารเยื้อยื้งกันเป็นป็ ฟันฟั ปลา โวหารภาพพจน์ สัทสัพจน์ (เลียนเสียสีงธรรมชาติ) -ให้เห้ดินทัพโยธาห้าห้กอง เสียสีงกลองเสียสีงแนครื้นรื้ครั่นรั่ สัญสัลักษณ์ (สิ่งสิ่หนึ่งนึ่แทนสิ่งสิ่หนึ่งนึ่) -บรรจงทรงทาพระสุคสุนธ์ ปรุงรุปนเกษรสุมสุาลี -ครั้นรั้ฤกษ์ดีแจ่มจ่ดวงสุริสุยัรินยัทรงงธรรม์ชม์วนกะหรัดรัตะปาตี รสวรรณคดี เสวรจนีย์นี ย์(การชมความงาม) -ทรงมงกุฏกุกุณกุฑลทัดตรัสรัเตร็จร็อุบะเพชรแพร้วร้พรายพระเวหา พิโพิรธวาทัง -ครั้นรั้มาใกล้กองทัพอันไพรี เห็นห็ โยธีธธีงทิวปลิวไสว หน้า58

หน้า59 คำ ศัพท์ 1.นามครุฑรุปักษา ตั้งตั้ค่ายทัพเป็นป็รูปรูครุฑรุ 2.กะระตะ กระตุ้นตุ้ให้ม้ห้าม้วิ่งวิ่ 3.พาชี ม้าม้ ถอดคำ ประพันพัธ์ มหาเสนาตำ มะหงง ได้รัด้บรัคำ สั่งสั่จากองค์อิเหนาให้หห้ยุดพลไกรและกองทัพแล้วจัดจั ทัพแบบนามครุฑรุเพราะบริเริวณที่อิเหนาตั้งตั้ค่ายเป็นป็เนินนิทราย ทำ ให้ต้ห้ ต้องวางทหาร แบบสลับ ให้ทห้หารเตรียรีมการพร้อร้มรบ ท้าวกะหมังมักุหกุนิงนิทรงทอดพระเนตรเห็นห็อิเหนายกทัพมาตั้งตั้มั่นมั่ ใว้ จึงจึทรงตรัสรั เรียรีกพระโอรสและพระอนุชนุาทั้งทั้สองพระองค์ ขึ้นขึ้ขี่ม้ขี่าม้มาประจำ หน้าน้ที่ในกองทัพ แล้วทรงมีรัมีบรัสั่งสั่ให้กห้องทัพหน้าน้รีบรีตีทัพอิเหนาให้แห้ตก เพื่อพื่จะเข้าข้ยึดยึดาหาให้ไห้ด้ใด้น วันวันี้ ดะหมังมัฟังฟัรับรัสั่งสั่แล้วก็นำ พวกพลทัพเข้าข้ตีกับทัพของอิเหนา ทั้งทั้สองทัพต่างวิ่งวิ่ เข้าข้ต่อสู้กัสู้ กัน นายทหารกุเกุรปันก็ไม่ไม่ด้ตด้กใจกลัวให้รห้ะดมยิงยิปืนต้านรับรัไว้ แล้วให้ทห้หารเข้าข้ประจันจั กับทัพของท้าวกะหมังมักุหกุนิงนิทหารของทั้งทั้สองทัพต่างก็มีฝีมี ฝีมือมือาวุธประชิดชิ ดาบสองมือมืและกริชริทหารที่ใช้หช้อกก็เข้าข้ต่อสู้กัสู้ กัน ทหารพวกที่ขี่ม้ขี่าม้ก็รำ เพลงทวน เข้าข้ต่อสู้กัสู้ กัน บางคนพุ่งพุ่หอก พลธนู ตะลุมลุบอนกัน ตายกันเกลื่อนกลาดจนเลือด ท่วมถึงท้องช้าช้งที่ยืนยือยู่ ทัพหลังก็เสริมริหนุนนุนายทัพนายกองต่างก็สั่งสั่โจมตี โวหารภาพพจน์ สัญสัลักษณ์ - ต่างรับรักะระตะพาชี ออกยืนยื ประจำ กองโยธา - จงเร่งร่เข้าข้ตีทัพให้อัห้ อัปรา หักหัเอาดาหาในวันวันี้ สัทสัพจน์ - นายกองแกว่งว่ดาบวาบวับวัต่างขับขัพลเข้าข้ชิงชิชัยชั อธิพธิจน์ - ตายระดับดัทับดังดัฟอนฟ่าฟ่ง เลือดนองท้องช่าช่งเหลวไหล รศวรรณคดี พิโพิรธวาทัง -บัดบันั้นนั้นายทหารกุเกุรปันไม่หม่วั่นวั่ ไหว ให้รห้ะดมปืนตับรับรัไว้ แล้วไล่โยธีตีธี ตีประจัญจั

หน้า60 คำ ศัพท์ 1. ปัจจามิตมิร ศัตรู 2. โยธา งานเกี่ยวกับการก่อสร้าร้ง 3. เขตขัณขัฑ์ เขตแดน ถอดคำ ประพันพัธ์ เมื่อมื่นั้นนั้พี่กพี่ะหรัดรัตะปาตี เห็นห็ โอรสผู้แผู้ นะนำ ก็ดีใดีจจึงจึไปหาทันที แล้วบอกว่าว่พ่อพ่ ให้ มาคุมคุหมู่พมู่วกน้อน้ยใหญ่ใญ่ห้มห้าสมทบกับทัพพระองค์ให้ไห้ปช่วช่ยเมือมืงพิชัพิยชัดาหาก็ หลายวันวัแล้ว และมาคอยยับยัยั้งยั้ทหารอยู่ที่ยู่ ที่นี่ข้นี่าข้ศึกมาประชิดชิติดเมือมืงจะรีบรีเดินดิ ไป เมื่อมื่นั้นนั้ โอรสก็ได้แด้นะนำ บอกขยาย ข้าข้ก็เร่งร่รีบรี ไปไม่รม่อช้าช้แต่ทางก็ไกลกว่าว่กุเกุรปัน ว่าว่แล้วพระเจ้าจ้แผ่นผ่ดินดิทั้งทั้สองพระองค์ก็จัดจักองทหารเล็กพร้อร้มทั้งทั้กองทัพ ทหารใหญ่มญ่าสมทบกันแล้ก็รีบรีเดินดิทางมา พอถึงเนินนิทรายชายทุ่งทุ่แว่นว่แคว้นว้แดนกรุงรุดาหา จึงจึให้หห้ยุดกองทัพตั้งตั้ที่พักพัที่ ชื่อชื่ครุฑรุายิ่งยิ่ใหญ่ แล้วส่งส่ ให้ตำห้ ตำมะหงง รีบรีเข้าข้ไปในกรุงรุใหญ่แญ่ล้วบอกศรีปัรี ปัตตหรา เรือรืงชัยชั ให้แห้ก้ไปซะอย่าย่ ให้เห้คืองเท้า ขณะนั้นนั้ตำ มะหงงก็รับรัคำ ใส่หัส่วหัก้มกราบลา แล้วมาขี่ม้ขี่าม้ไปทันที พอถึงจึงจึแจ้งจ้เรื่อรื่งแก่ยาสาผู้นำผู้ นำทัพคนขยันยัว่าว่ขณะนี้อนี้งค์อิเหนากุเกุรปันกับกะห รัดรัตะปาตีได้ยด้กทัพมาแล้ว มาช่วช่ยเมือมืงดาหา จงพาเราไปพบพระผ่าผ่นฟ้าฟ้เราจะ ได้บด้อกกิจของเราให้รู้ห้รู้ ขณะนั้นนั้ยาสาก็โปร่งร่อารมณ์ยิณ์นยิดี จึงจึพากันเข้าข้ไปไม่นม่านในท้องพระโรงรูจีรูจี โวหารภาพพจน์ อติพจน์ -พระกริ้วริ้โกรธนักนัดังดัอัคคี แกว่งว่กระบี่ขี่บี่ขัขี่บขัม้าม้ที่นั่งนั่ ปรพากย์ -เห็นห็สังสัคามาระตากล้านักนัยังยัอ่อนศักดิ์หัดิ์กหัศึกไม่เม่กรงขาม -ไม่คม่วรคู่สู้คู่รสู้ บกับเรา ครั้นรั้จะฆ่าฆ่เสียสีเล่าก็อายใจ รศวรรณคดี พิโพิรธวาทัง -พระกริ้วริ้โกรธนักนัดังดัอัคคี แกว่งว่กระบี่ขี่บี่ขัขี่บขัม้าม้ที่นั่งนั่

หน้า61 คำ ศัพท์ 1. ช่วช่งชิงชิกันดังดัผลไม้ หมายถึง ผลไม้ใม้นที่นี้หนี้มายถึงนารีผรีล ซึ่งซึ่เป็นป็ต้นไม้ใม้นป่าป่ หิมหิพานต์มีผมีลเป็นป็รูปรูสตรี เหล่าวิทวิยาธรมักมัจะมาแย่งย่ชิงชิกันเก็บ บางทีถึงขนาดสู้ รบฆ่าฆ่ ฟันฟักัน 2.ภิเษกษรี หมายถึง อภิเษกสมรส 3.จตุรตุงค์ หมายถึง กองทัพ ถอดคำ ประพันพัธ์ อิเหนาจึงจึตอบว่าว่อันตัวจรกาไม่ไม่ด้อด้ยู่ที่ยู่ ที่เมือมืงดาหานี้เนี้มื่อมื่ท้าวกะหมังมักุหกุนิงนิหลับหู หลับตามารบผิดผิเมือมืง ทำ ให้ไห้พร่พร่ลล้มตาย ถ้าจะรบกับจรกาก็ต้องไปเมือมืงของ จรกา หากไม่รู้ม่จัรู้กจัทาง อิเหนาจะช่วช่ยชี้ทชี้างให้ แต่ถ้ายังยัขืนขืตั้งตั้ทัพประชิดชิดาหาอยู่ อีก ก็คงจะต้องรบกัน เพราะถึงระตูจตูรกาจะไม่ยม่กทัพมา ตัวอิเหนาเองในฐานะพี่ ชาย ก็ต้องปกป้อป้งบุษบาผู้เผู้ป็นป็น้อน้งให้ปห้ลอดภัย ท้าวกะหมังมักุหกุนิงนิจึงจึชี้แชี้จงว่าว่ที่ยกกองทัพมาหมายจะชิงชิตัวนางบุษบา เพราะถึง ท้าวดาหาจะรับรัของหมั้นมั้จากจรกาไว้แว้ล้ว แต่ก็ยังยัมิไมิด้อด้ภิเษกสมรสกัน จรกาไม่ไม่ด้ มาด้วด้ยก็ดี จะได้ได้ม่มีม่ก้มี ก้างขวางคอ การชิงชินางเช่นช่นี้ย่นี้อย่มไม่ผิม่ดผิธรรมเนียนีมเพราะ เป็นป็ ประเพณี สุดสุแต่ว่าว่ ใครจะมีฝีมี ฝีมือมืมากกว่าว่ก็ได้นางไป ดังดันั้นนั้เรื่อรื่งนี้คนี้งไม่ใม่ช่ธุช่ธุระ กงการอะไรของพี่ชพี่าย เพราะฉะนั้นนั้จงยกทัพกลับไปเสียสีดีกดีว่าว่อิเหนาจึงจึท้ารบกับ ท้าวกะหมังมักุหกุนิงนิแล้วบอกว่าว่หากรักรัตัวกลัวตาย ก็ให้รีห้บรีมาก้มกราบแล้วยกทัพ กลับเมือมืงไปเสียสี โวหารภาพพจน์ อุปมาโวหาร -จะมาช่วช่งชิงชิกันดังดัผลไม้ อันจะได้นด้างไปอย่าย่สงกา ปฏิพจน์ -ใช่นช่างเกิดในปทุมทุา สุริสุวริงศ์พงศานัันนััหาไม่ รศวรรณคดี พิโพิรธวาทัง -อย่าย่พักพัพูดอุบายให้ตห้ายใจ ท่านมิยมิกคืนไปก็ไม่กม่ลับ -หรือรืรักรัตัวกลัวจะม้วม้ยชีวัชีนวับังบัคมคัลจะให้คืห้ คืนไปพารา

หน้า62 คำ ศัพท์ 1.พาชี หมายถึง ม้าม้ 2.พันพัตู หมายถึง รบประชิดชิติดพันพั , ต่อสู้นัสู้ วนัเนียนี 3.ไพรี หมายถึง ข้าข้ศึก ถอดคำ ประพันพัธ์ วิหวิยาสะกำ ได้ฟังฟัเช่นช่นี้ก็ นี้ ก็รู้สึรู้กสึแค้นใจแทนบิดบิาจึงจึร้อร้งไปว่าว่พวกเจ้าจ้อย่าย่พูดจา ลบหลู่ผู้ลู่ใผู้หญ่ อย่าย่ โอหังหับังบัอาจเช่นช่นี้ อย่าย่นึกนึว่าว่ ใครจะยอมนบไหว้ ไม่เม่ราก็เจ้าจ้ ต้องตายไปข้าข้งหนึ่งนึ่ยังยัไม่ทัม่ ทันลงมือมืก็อย่าย่มาขู่ที่ขู่ ที่ จะยอมแพ้นั้พ้นนั้อย่าย่หมายเลย สังสัคามาระตาได้ฟังฟัคำ พูดหยาบคายของวิหวิยาสะกำ รู้สึรู้กสึขัดขั ใจจึงจึทูลทูอิเหนาว่าว่ น้อน้งขออาสาสู้กัสู้ กับวิหวิยาสะกำ ขอเจ้าจ้พี่ยื พี่ นยืม้าม้เป็นป็ ประธานให้ด้ ห้วยอิเหนาตอบ สังสัคามาระตาว่าว่เจ้าจ้จะสู้ก็สู้ ก็ตามใจแต่อย่าย่ลงจากหลังม้าม้เพราะเจ้าจ้ยังยัไม่ ชำ นาญเพลงกระบี่ ถ้าใช้เช้พลงทวนที่ชำ นาญเจ้าจ้จะชนะศัตรู แล้วหยุดยืนยืหน้าน้ วิหวิยาสะกำ แกล้งทำ ทีเยาะเย้ยย้ว่าว่ ใครไม่เม่ห็นห็แก่ชีวิชีตวิคิดจะชิงชินางบุษบา จง ออกมาต่อสู้แสู้ สดงฝีมือมืและความแกร่งร่กล้าด้วยทวนกันก่อน แม้คู่ม้ คู่คู่วรกับ วงศ์เทวาก็จะได้นางไป โวหารภาพพจน์ -ไม่มีม่ มี รศวรรณคดี พิโพิรธวาทัง -ได้ฟังฟัคั่งคั่แค้นแทนบิดบิา จึงจึร้อร้งตอบวาจาว่าว่ ไป -สังสัคามาระตาเฉิดฉาย ฟังฟัวิหวิยาสะกำ อภิปราย หยาบคายเคืองขัดขัอัธยา

หน้า63 คำ ศัพท์ 1.คมสันสัหมายถึง มีรูมีปรูร่าร่งหน้าน้ตาคมเข้มข้น่าน่มอง 2.ภูวภูไนยองค์ หมายถึง พระเจ้าจ้แผ่นผ่ดินดิ 3.ส่าส่หรี หมายถึง เครื่อรื่งแต่งกายสตรีอิรีอินเดียดีเป็นป็ผ้าผ้ชิ้นชิ้ยาวบาง และมีน้ำมีน้ำ หนักนัเบา ใช้เช้ป็นป็ผ้าผ้นุ่งนุ่ โดยพันพัรอบตัว ถอดคำ ประพันพัธ์ วิหวิยาสะกำ ได้ฟัด้งฟัก็ขัดขัแค้นใจจึงจึตอบไปว่าว่เดี๋ยดี๋วก่อนเจ้าจ้ผู้มีผู้ คมีวามสามารถ ในการรบ และมีรูมีปรูงามคมสันสัเจ้าจ้เป็นป็เชื้อชื้วงศ์เมือมืงใด หรือรืเป็นป็วงศ์ อสัญสัแดหวาหนึ่งนึ่ในสี่เสี่มือมืง จึงจึคิดมาหาญสู้ไสู้ม่กม่ลัวตาย ผู้ยืผู้ นยืม้าม้กั้นกั้กลดอยู่ ข้าข้งหลังนั้นนั้เป็นป็ ใครช่วช่ยบอกด้วด้ย เมื่อมื่รู้เรู้รื่อรื่งแล้วเราจะได้รด้บกัน สังสัคามาระ ตาได้ฟัด้งฟัก็รู้สึรู้กสึเจ็บจ็ ปวดเหมือมืนศรเสียสีบหูตหูอบว่าว่ผู้เผู้ป็นป็จอมทัพคืออิเหนา โอรสท้าวกุเกุรปันนั่นนั่กะหรัดรัตะปาตีโอรสท้าวกุเกุรปันเช่นช่กัน นี่สุนี่หสุรานากง โอรสท้าวสิงสิหัดหัส่าส่หรี นั่นนั่ระเด่นด่ดาหยนแห่งห่เมือมืงหมันมัหยา ตัวเราชื่อชื่สังสัคา มาระตาโอรสระตูปัตูปักมาหงัน อนุชนุาของอิเหนา วิหวิยาสะกำ ยิ้มยิ้แล้วกล่าวว่าว่เรา สงสัยสัว่าว่กาหลัง สิงสิหัดหัส่าส่หรี ดาหา และกุเกุรปันอีกทั้งทั้หมันมัหยา เป็นป็ที่รู้ว่รู้าว่ ร่วร่มวงศ์เดียดีวกัน ตัวท่านอยู่ปัยู่ ปักมาหงัน ไม่ใม่ช่วช่งศ์เทวา เหตุใตุดจึงจึว่าว่เป็นป็ อนุชนุาอิเหนา หรือรืเพิ่งพิ่มมาเกี่ยวดองเป็นป็พี่น้พี่อน้ง ฟังฟัแล้วน่าน่ ประหลาดใจนักนั จงอธิบธิายมาซิ โวหารภาพพจน์ -ไม่มีม่ มี รศวรรณคดี พิโพิรธวาทัง - วิหวิยาสะกำ ศรีใรีส ได้ฟัด้งฟัแค้นขัดขักลัดใจ - สังสัคามาระตาเฉิดฉัน ได้ฟัด้งฟัดังดัศรเสียสีบกรรณ

คุณค่าด้านสังคม เนื้อนื้หาของ อิเหนา ตอน ศึกกะหมังมักุหกุนิงนิสะท้อนค่านิยนิมความเชื่อชื่ ในเรื่อรื่ง โหราศาสตร์ เช่นช่การ ถือฤกษ์ดี การอาบน้ำ ทิพมนตร์ก่ร์ ก่อนทำ สงคราม การพกประเจียจีด (ผ้าผ้ลง อาคม)เพื่อพื่ป้อป้งกัน อันตรายที่อาจเกิดจากการรบ นอกจากนี้ ยังยัสะท้อนให้เห้ห็นห็ถึงการที่พ่อพ่ แม่รัม่กรัลูกลูเลี้ยงลูกลูด้วด้ยการตามใจมากเกินไป คุณค่าด้านวรรณศิลป์ ๒.๑ รสวรรณคดี เสาวรจนีย์นี ย์เป็นป็บทชมความงาม ซึ่งซึ่ในเรื่อรื่งนอกจากจะชมความงามของตัวละครหญิงญิ แล้ว ยังยัพบในตอนอิเหนาชมศพของวิหวิยาสะกำ ด้วด้ย พิโพิรธวาวังวัเป็นป็การแสดงความโกรธ เนื่อนื่งจากในเรื่อรื่งมีกมีารทำ สงคราม เมื่อมื่ถึงจุดที่ ขัดขัแย้งย้ก็จะพบบ่อบ่ย ๆ อย่าย่งเช่นช่ตอนที่ท้าวกะหมังมักุหกุนิงนิ โกรธท้าวดาหา หรือรืตอนที่ ท้าวกุเกุรปันเขียขีนจดหมายต่อว่าว่อิเหนา สัลสัลาปังคพิสัพิยสับทแสดงความเศร้าร้มักมัพบในตอนที่เกี่ยวกับความสัมสัพันพัธ์ขธ์องตัว ละครในเรื่อรื่ง เช่นช่อิเหนาที่คิดถึงเมียมีแล้วเศร้าร้หรือรืเมียมีทั้งทั้ 3 ของอิเหนาอาลัยอาวรณ์ อิเหนาที่กำ ลังจะไปรบ ๒.๒ ภาพพจน์ มีกมีารใช้อุช้อุปมาและอุปลักษณ์ใณ์นเรื่อรื่งมากมาย ทั้งทั้การใช้อุช้อุปมา อุปลักษณ์ การเล่นเสียสีงสระ เสียสีงพยัญยัชนะ การเล่นคำ พ้อพ้งเสียสีง คำ พ้อพ้งรูปรู ข้อคิด ๑. ความกล้าหาญ ยามเมื่อมื่เกิดศึกสงคราม ไม่คม่วรหวั่นวั่เกรงกลัวศัตรู ๒. ความรักรัในศักดิ์ศดิ์รี การมีขัมีตขัติยมานะหรือรืความสำ นึกนึ ในเกียรติแห่งห่วงศ์ของตนเอง ๓. การรู้จัรู้กจั ให้อห้ภัย การไม่ถืม่ ถือโทษโกรธแค้นกันและกัน เมื่อมื่ผิดผิพลาดไปก็สามารถ อโหสิกสิรรมต่อ กัน ๔. ความรักรัและความหลงใหล ควรรู้จัรู้กจัแยกแยะให้อห้อกระหว่าว่งความรักรักับความหลงใหล อาจก่อให้เห้กิดความขัดขัแย้งย้ตามมา