การช่วยฟื้นคืนชีพในสถานการณ์ต่างๆ

Resuscitation in various situations

โดย นางสาววจิ ติ ตรา สุธรรมมา เลขท่ี 13 และ นางสาววภิ าดา โสภะถา เลขที่ 14

คำนำ

หนงั สอื เลม่ นีม้ ีเนือ้ หาเก่ียวกบั การช่วยฟื น้ คืนชีพในสถานการณ์ตา่ ง ๆ
เพ่ือให้ผ้อู า่ นได้ทราบวิธีและหลกั การชว่ ยฟื น้ คืนชีพเบือ้ งต้น การช่วยเหลือผู้
ประสบอบุ ตั เิ หตใุ นสถานการณ์ตา่ งๆ ดงั นนั้ เราควรเรียนรู้ขนั้ ตอน หลกั การ
ชว่ ยฟื น้ คืนชีพท่ีถกู ต้อง รู้วิธีการและขนั้ ตอนการปฐมพยาบาลผ้ปู ระสบ
อบุ ตั ิเหตตุ ่างๆได้อย่างถกู ต้องเหมาะสมก่อนถงึ มอื แพทย์

คณะผู้จดั ทำ

สำรบัญ
หน้ำ

หลักกำรช่วยฟื้ นคืนชีพในสถำนกำรณ์ต่ำงๆ
1.1. การช่วยเหลือผปู้ ่ วยจมน้า……………………………………….1
1.2. การช่วยเหลือผปู้ ่ วยถูกไฟฟ้าดูด…………………….………….4
1.3. การช่วยเหลือผปู้ ่ วยสาลกั ควนั ……………………………………6
1.4. การช่วยเหลือผปู้ ่ วยหวั ใจวาย……………………………………7
1.5. การช่วยเหลือผปู้ ่ วยที่มีส่ิงแปลกปลอมในทางเดินหายใจ…..9

ขอ้ ควรจา…………………………………………………………………..11
เอกสารอา้ งอิง…………………………………………………………….12

1

กำรช่วยเหลือผู้ป่ วยจมนำ้

การจมน้า (Drowning) โดยทวั่ ไปเกิดจากการหายใจไม่ออกหรือหายใจไม่
เขา้ เพราะหายใจเอาน้าเขา้ ไปแทนท่ีการหายใจเอาน้าเขา้ ไปในปอดอาจเกิดข้ึน
จากการเร่ิมจมลงใตผ้ ิวน้าเมื่อไม่สามารถหายใจไดจ้ ะทาให้
คาร์บอนไดออกไซดใ์ นเลือดคงั่ ในระดบั หน่ึงจะไปกระตุน้ ศูนยห์ ายใจทาให้
สูดหายใจเอาน้าเขา้ ไปอีกแลว้ ตามดว้ ยการกลืนเอาน้าเขา้ ไปทาใหไ้ ออาเจียน
สาลกั ไม่รู้สติชกั และหายใจเฮือกสุดทา้ ยเอาน้าเขา้ ไปเตม็ ปอดจนเสียชีวิตภาวะ
ดงั กล่าวจะเกิดข้ึนรวดเร็วภายใน 3-4 นาทีในน้าจืดและประมาณ 7-8 นาทีใน
น้าทะเลถา้ เราสามารถช่วยผปู้ ่ วยก่อนถึงลมหายใจเฮือกสุดทา้ ยภาวะต่าง ๆ อาจ
กลบั ฟ้ื นคืนมาไดซ้ ่ึงควรใหก้ ารปฐมพยาบาลดงั น้ี

1. 1
2. 1

1

รูปท่ี 1 การช่วยฟ้ื นคืนชีพในผปู้ ่ วยจมน้า

2

1. เอาน้าออกจากกระเพาะอาหารและปอดโดย
•ใชน้ ิ้วมือลว้ งคอใหอ้ าเจียน
•จบั แบกพาดบ่าใหบ้ ริเวณทอ้ งอยบู่ นบา่ ศีรษะหอ้ ยลงไปดา้ นหลงั พาวง่ิ
จะช่วยเขยา่ ใหน้ ้าออก
•ใหผ้ ปู้ ่ วยนอนคว่าผชู้ ่วยเหลือยนื คร่อมผปู้ ่ วยตรงระดบั สะโพกหนั หนา้ ไป
ทางศีรษะผปู้ ่ วยใชม้ ือท้งั สองจบั บริเวณใตช้ ายโครงท้งั สองขา้ งของผปู้ ่ วย
ยกข้ึนและวางลงสลบั กนั จะทาใหน้ ้าออกทางปากและจมูกซ่ึงจะช่วยให้
ผปู้ ่ วยเริ่มหายใจไดบ้ า้ ง

3

2. ลงมือทาการผายปอด เมื่อผปู้ ่ วยเร่ิมหายใจ

3. ใหค้ วามอบอุ่นแก่ร่างกาย
4. เมื่อฟ้ื นหรือรู้สึกตวั ใหจ้ ิบกาแฟดาหรือบรน่ั ดีเลก็ นอ้ ย เพ่ือช่วยกระตนุ้

หวั ใจ
5. หมนั่ เชด็ ตวั ผปู้ ่ วยใหแ้ หง้
6. ถา้ ยงั ไม่ฟ้ื นอยา่ ใหผ้ ปู้ ่ วยด่ืมอะไรท้งั สิ้นและอยา่ เลิกใหค้ วามช่วยเหลือ รีบ

นาตวั ส่งพยาบาล

ข้อควรระวงั ภายหลงั ที่วินิจฉยั ไดว้ า่ ผปู้ ่ วยไม่รู้สติเปิ ดทางเดินลมหายใจแลว้ ผปู้ ่ วยยงั
ไม่หายใจถา้ ไม่สามารถช่วยชีวติ โดยการเป่ าลมเขา้ ปากไดห้ รือเป่ าไม่เขา้ ใหเ้ ริ่ม
ปฏิบตั ิการดงั น้ี

•จดั ท่าศีรษะใหม่ใหถ้ ูกตอ้ งพยายามเป่ าลมเขา้ ปากอีกคร้ัง

•ถา้ ยงั เป่ าลมไม่เขา้ จบั ผปู้ ่ วยนอนตะแคงตบบริเวณหลงั คร้ังติดต่อกนั

•กดบริเวณหนา้ ทอ้ งหรือหนา้ อกคร้ังติดต่อกนั

•ยกคางดึงลิ้นข้ึนใชน้ ิ้วมือลว้ งเอาสิ่งแปลกปลอมออกจากปาก

•เร่ิมเป่ าลมเขา้ ปากใหม่อีกคร้ังหน่ึง

4

กำรช่วยเหลือผู้ถูกไฟฟ้ำดูด

เม่ือพบผถู้ ูกไฟฟ้าดูดควรใหก้ ารช่วยเหลือ ดงั น้ีรีบปิ ดสวิตชไ์ ฟหรือกดป่ ุมปิ ดเคร่ืองตดั
วงจรอตั โนมตั ิเพ่ือตดั วงจรไฟฟ้า

รูปท่ี 2 การช่วยเหลือผถู้ ูกไฟฟ้าดูด
1. และรีบนาผปู้ ่ วยออกจากกระแสไฟฟ้าโดยพยายามอยา่ ถูกตวั ผปู้ ่ วยโดยตรงดว้ ยมือ
เปล่าใหใ้ ชไ้ มย้ าว ๆ หรือวตั ถุที่ไม่เป็นส่ือเช่นผา้ ขาวมา้ คลอ้ งลาตวั แลว้ พาผปู้ ่ วยออก
จากสายไฟฟ้าน้นั ผปู้ ่ วยขณะน้นั อาจจะไม่รู้สติและอาจจะถูกกระทบกระเทือนโดย
ไดร้ ับบาดเจบ็ เช่นกระดูกหกั ไดด้ งั น้นั จึงตอ้ งทาดว้ ยความระมดั ระวงั
2. หากอยไู่ กลสวิตซ์หรือมองไม่เห็นหรือไม่สามารถปิ ดสวิตชไ์ ฟไดผ้ ชู้ ่วยเหลือควรอยู่
บนไมท้ ่ีแหง้ หรือวตั ถุท่ีไม่เป็นสื่อไฟฟ้าหรือสวมรองเทา้ ยางแยกสายไฟและผปู้ ่ วยออก
จากกนั อาจจะใชไ้ มพ้ ลาสติกสายยางกระบอกพีวซี ีเชือกไนลอ่ นหรือผา้ หา้ มใชโ้ ลหะ
เดด็ ขาด

5

3. อยา่ เอาส่วนใดส่วนหน่ึงของร่างกายไปสมั ผสั หรือเอามือไปถึงผทู้ ี่ถูกไฟดูดเวน้ แต่
จะสวมถุงมือยางที่แหง้ เพราะอาจทาใหถ้ ูกไฟฟ้าดูดดว้ ย

4. เมื่อช่วยผปู้ ่ วยพน้ จากสภาพไฟดูดแลว้ ตรวจดูชีพจรและการหายใจและรีบช่วยเหลือ
โดยการผายปอดและนวดหวั ใจและรีบนาส่งโรงพยาบาล

6

กำรช่วยเหลือผู้ป่ วยสำลกั ควนั ไฟ

การที่ผปู้ ่ วยสาลกั ควนั ไฟแสดงวา่ ผปู้ ่ วยหายใจเอาก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbon
monoxide) ก๊าซน้ีจะรวมตวั กบั ฮีโมโกลบินของเมด็ เลือดแดงไดอ้ ยา่ งดีกวา่ ออกซิเจน
เลือดจะไม่มีออกซิเจนไปสู่เน้ือเยอ่ื ซ่ึงจะทาใหห้ ายใจลาบากไอหนา้ เขยี วเลบ็ มือเทา้
เขียวคล้าอาจจะไม่รู้สึกตวั และไม่หายใจจึงควรใหก้ ารปฐมพยาบาล ดงั น้ี

รูปท่ี 3 การช่วยเหลือผปู้ ่ วยสาลกั ควนั ไฟ
1. ยา้ ยผปู้ ่ วยไวใ้ นที่อากาศบริสุทธ์ิมีอากาศถ่ายเทไดส้ ะดวกคลายเส้ือผา้ ใหห้ ลวม

ปลดเขม็ ขดั เส้ือช้นั ใน
2. ถา้ ผปู้ ่ วยหายใจไม่สะดวกใหช้ ่วยผายปอด
3. ใหค้ วามอบอุ่นแก่ร่างกายอยา่ งเพียงพอ
4. คอยระวงั อาการเปล่ียนแปลงทางดา้ นการหายใจและชีพจร
5. ถา้ อาการไม่ดีข้ึนรีบส่งโรงพยาบาลโดยเร็วท่ีสุด

7

กำรช่วยเหลือผู้ป่ วยหัวใจวำยหัว

รูปท่ี 4 การช่วยเหลือผปู้ ่ วยหวั ใจวายหวั

ใจวาย (Heart failure) เป็นภาวะที่หวั ใจไม่สามารถจะฉีดเลือดไปเล้ียงส่วนต่าง ๆ ของ
ร่างกายไดต้ ามที่ร่างกายตอ้ งการสาเหตุอาจจะมาจากความผดิ ปกติของหวั ใจ แต่กาเนิด
หรือจากสาเหตุอื่น ๆ เช่นผนงั หลอดเลือดแดงโคโรนารีแขง็ กลา้ มเน้ือหวั ใจตายซ่ึงทา
ใหห้ วั ใจทางานไม่ปกติหรือทางานหนกั มากเกินไปปัจจุบนั ผปู้ ่ วยที่เสียชีวิตดว้ ย
โรคหวั ใจวายในประเทศไทยไดเ้ พ่ิมสูงข้ึนผปู้ ่ วยหวั ใจวายมีอาการหนา้ มืดเป็นลมสลบ
ไปซ่ึงการหยดุ เตน้ ของหวั ใจจะเกิดข้ึนอยา่ งกะทนั หนั และการที่หวั ใจหยดุ เตน้ อาจจะ
ทาใหก้ ลบั คืนสู่สภาพปกติไดถ้ า้ รักษาทนั ท่วงทีเพราะเซลลใ์ นร่างกายทนการ
เปล่ียนแปลงไดไ้ ม่นานจึงควรใหก้ ารปฐมพยาบาล ดงั น้ี

8

1. ใหผ้ ปู้ ่ วยนอนในที่อากาศถา่ ยเทสะดวก
2. คลายเส้ือผา้ ใหห้ ลวม
3. สงั เกตอาการผปู้ ่ วย
4. ทาการช่วยการหายใจและนวดหวั ใจ
5. รีบนาส่งโรงพยาบาล

9

กำรช่วยเหลือผู้ป่ วยทมี่ สี ิ่งแปลกปลอมในทำงเดนิ หำยใจ

ส่ิงแปลกปลอมที่เขา้ ไปในทางเดินหายใจ (จมูกกล่องเสียงหรือหลอดลม) มกั จะเป็น
ของอ่ืน ๆ เช่นเมลด็ ผลไมแ้ มลงกระดุมเหรียญเศษอาหาร เป็นตน้

รูปท่ี 5 การช่วยเหลือผปู้ ่ วยที่มีส่ิงแปลกปลอมในทางเดินหายใจ
ถา้ ส่ิงแปลกปลอมติดลึกในหลอดลมและกล่องเสียงผปู้ ่ วยจะมีอาการหายใจขดั ตวั
เขียวและเสียชีวิตไดจ้ ึงควรใหก้ ารปฐมพยาบาล ดงั น้ี
1. กรณีที่มีของติดจมูกใหป้ ิ ดรูจมูกข่างหน่ึงแลว้ สง่ั น้ามูกอยา่ งแรงของท่ีติดอาจจะ

ออกเองไดอ้ ยา่ พยายามใชน้ ิ้วหรือของอ่ืนแคะออกเองซ่ึงจะทาใหส้ ิ่งน้นั ถูกดนั
ลึกเขา้ ไปหากยงั ไม่ออกใหส้ ่งแพทยเ์ พื่อใชเ้ คร่ืองมือคีบออก

10

2. กรณีของแปลกปลอมติดลึกในหลอดลมหรือกล่อมเสียงถา้ เป็นเดก็ ๆ ใหจ้ บั เทา้
ท้งั สองขา้ งหอ้ ยศีรษะลงแลว้ ตบกลางหลงั แรงพอสมควรเพื่อใหไ้ อออกมาถา้
เป็นเดก็ โตหรือผใู้ หญ่ใหย้ นื กม้ ตวั มาก ๆ เพื่อใหห้ วั หอ้ ยลงผปู้ ฐมพยาบาล
เขา้ ขา้ งหลงั ใชแ้ ขนขา้ งหน่ึงสอดร้ังตวั ผปู้ ่ วยไวใ้ ชม้ ืออีกขา้ งหน่ึงตบกลางหลงั
แรงผปู้ ่ วยอาจไอและทาใหส้ ่ิงแปลกปลอมหลดุ ออกมาไดห้ รืออาจใหน้ อนคว่า
หรือตะแคงศีรษะผปู้ ฐมพยาบาลตบหลงั ผปู้ ่ วยระหวา่ งไหล่ 2 ขา้ งใหแ้ รง
พอสมควรถา้ ของแปลกปลอมยงั ติดอยใู่ หร้ ีบส่งแพทยโ์ ดยด่วน

3. กรณีหายใจติดขดั ใหร้ ีบทาการผายปอด

11

‘‘ ข้อควรจำ ’’

‘‘กำรปฏบิ ตั กิ ำรช่วยฟื้ นคืนชีพเป็ นกำรช่วยเหลือผู้ป่ วยหรือผู้บำดเจ็บ
ข้นั พืน้ ฐำนเพ่ือช่วยลดควำมรุนแรงของกำรบำดเจ็บหรือกำรสูญเสีย
ชีวติ หำกเรำมที กั ษะในกำรช่วยฟื้ นคืนชีพเป็ นอย่ำงดแี ละสำมำรถปฏบิ ตั ิ
ได้อย่ำงถูกต้องแล้วจะสำมำรถช่วยเหลือผู้อื่นซึ่งอำจเป็ นญำตพิ นี่ ้องหรือ
บุคคลทเี่ รำรักให้รอดชีวติ หรือลดอนั ตรำยลงได้ดงั น้ันกำรฝึ กปฏิบตั กิ ำร
ช่วยชีวติ จึงจำเป็ นและมปี ระโยชน์ต่อกำรเรียนรู้และนำไปใช้ได้ ’’

12

เอกสำรอ้ำงองิ

สันติ ล้อสังวำลย์ ( 2563 ) สุขภำวะกำยและจติ (พมิ พ์คร้ังท3่ี ) บริษทั
ศูนย์หนังสือ เมืองไทย จำกดั

นพ.สรำยุทธ วบิ ูลชุตกิ ุล (2562) วธิ ีช่วยชีวติ ข้นั พืน้ ฐำนเม่ือยำม
ฉุกเฉิน

สืบค้นเม่ือวนั ท2ี่ 4 ธันวำคม 2564

จำก https://sites.google.com/site/30249tattoo/home/thaksa-kar-
chwy-fun-khunchiph/page-3