TEKS DESKRIPSI RASUKAN ADAT JAWA

TEKS DESKRIPSI RASUKAN ADAT
JAWA

KELAS XII MIPA IPS

MANEKHA SUKMA ADITYA, S. PD

Busana adat jawa padatanipun dipunwastani busana kejawen
ingkang gadhah pralambang piyambak kangge tiyang Jawa ingkang
ngaggem. Rasukan Jawa kebak kaliyan piwulang lan sugih ajaran
ingkang wonten gandheng cenenge kaliyan filosofi Jawa.

Ing sajroning rasukan kejawen menika wonten wulangan
kanggo tumindak ing donya, menika kanthi selaras ingkang
hubunganipun kaliyan aktivitas saben dintenipun sae, sae
hubunganipun kaliyan sakpadha manungsa, kaliyan diri pribadhi utawi
kaliyan Gusti Allah Maha Pencipta. Rasukan kejawen menika dipun
agem saking mustaka dumugi samparan. Sedaya kagungan filosofi

piyambak-piyambak.

ING NGANDHAP MENIKA PERANGAN RASUKAN

ADAT JAWA:

• UDHENG • RASUKAN

Udheng menika saking tembung mudheng Rasukan menika nggadhahi teges dadi ciptaan kang
ingkang nggadhahi teges ngerti lan gamblang. maha kuwaos, arepa manungsa ngrasuk utawa nganut
Maknanipun menungsa nggadhahi pamikiran salah setunggaling dalan utawi agama tetep kaliyan
kang kukuh menawi sampun mudheng utawi kelingan nyembah gusti kang maha kuwaos. Jinis rasukan
paham kaliyan ancasipun urip. Udheng menika menika wonten 2 inggih menika beskap lan atelah.
basa krama saking blangkon. Udheng menika Beskap menika wujudipun jas, gulonipun tutup kanthi
dipun agem ing mustaka. Udheng menika kancing ing sisih tengah. Dene kaprenah jaja (dhadha)
kadamel saking kain bathik. sapangandhap katutup mawi tangkepan mangiwa miring
mangandhap. Kancingipun kiwa sapangandhap wonten
tiga. Dene sisih tengen jaja dipun pasangi kancing
cacahipun 2 mapanipun sami kaliyan kancing ing kiwa,
minangka pasren. (gambar beskap wonten ing inggil)

• ATELAH • SETAGEN

Atelah kalebet jinis rasukan kaping 2. Setagen yaiku piranti kanggo nyingseti utawa
Wujudipun atelah menika jas tutup. Dados wiwit ngencengake tumempelipun sinjang wonten badan
gulonipun, ing tengah katutup dumugi supados sampun ngantos mlorot temahan udhar.
sapangandhap. Kancingipun wonten tengah Setagen bakalanipun kadamel saking kain tenun
wiwit janggi ngantos ngandhap. Limrahipun kandel, benangipun tenun agal, mila radi kaku
wonten 5 kancing. Dene sisih wingking wiyaripun setagen watawis 2-4 meter. Setagen
sangandhap engkeran dipunkrowok, kangge menika dipun agem wonten lebet katutup kaliyan
ngetingalaken nyengkelit dhuwung (keris). sabuk dados boten ketingal saking njawi.

• SABUK • EPEK TIMANG

Sabuk dienggo kanthi nggubed neng awak Tembung epek dumadi saking tembung apek,
utawa tepate neng bengkekan. Sabuk artine golek, nggoleki , tegesipun manungsa gesang
impas wae, ora untung lan ora tuna. Makna kedah ngudi kawruh ingkang migunani.
sabuk yaiku supaya menungsa nggunakake
awake kanggo nyambut gawe sing tenan, aja Timang menika pralambang menawa ilmu kang
nganti kerjane ora ngasilake. dipun udi kedah dipun mangerteni kanthi bebles
lan gamblah boten mangu-mangu ingkang
tundhonipun saged nuwuhake raos was kuwatir.

• SINJANG • DHUWUNG

Sinjang yaiku basa krama saka jarik. Jarik iku Dhuwung yaiku basa krama saka keris, basa
sing dinggo kanggo nutupi awak tekan sikil. krama aluse yaiku wangkingan. Keris duweni
Jarik gadhahi teges serik, aja gampang iri karo pralambang menawa keris sak wrangkane padha
wong liya, amarga lara ati mung arep karo manungsa minangka dadi ciptaane lan
nuwuhake rasa nesu, grusa grusu anggone penciptane yaiku Gusti Kang Maha Kuwaos.
nanggepi kabeh masalah.
Amarga keris dienggo ing mburi duweni arti
dhewe supaya manungsa bisa ngungkurake
godhaning setan kang seneng ngganggu
manungsa pas manungsa arep tumindak kabecikan
dadi kudu nyembah Gusti Kang Maha Kuwaos.

• SAMIR • CANELA

Samir kalebet piranti busana jawi kraton surakarta Canela padha karo selop utawa sandhal.
hadiningrat. Mliginipun menawi sowan dhateng Canela dijabarake saka cantelna jroning nala
kraton minangka tandha bilih abdi dalem kalawau utawa cekelan sing kuwat sajroning atimu.
nembe nampi ayahan. Dados wonten pesrawungan Canela dienggo neng sikil supaya awake dhewe
boten perlu ngangge samir. manembah lan batin mung ning sukunipun gusti.

Samir wujudipun kain persegi lan dawanipun 1,2
meter dene wiyaripun 6 cm. Bakalipun kain
karangkep lan kajait, ing sisih suwalik warninipun
abrit polos, dene suwalikipun warni dhasaripun
jene nanging pinggiripun kaplisir warni abrit
nggadhahi teges janur kuning ingkang miturut
kapercayan nyaketaken daya alus ingkang sae
sarta nebihaken daya alus ingkang awon.

• UKEL KONDE JINIS-JINIS SANGGUL:

• UKEL TEKUK

Sanggul ukel konde menika asli daerah Solo, Jawa Sanggul jinis menika umumipun di pun ginakaken ing
Tengah. Jaman rumiyin sanggul ukel konde umumipun keraton yogyakarta, wiwit saking permaisuri, selir, putri
remaja lan diwasa putri saking Solo ingkang raja lan para inang pengasuh utawi emban. Sanggul ukel
nggadhahi rikma dawa. Mila nalika badhe tekuk sejatosipun mirip kaliyan sanggul ukel konde saking
nglampahi kagiyatan, kedah nggelung rikmanipun solo, ingkang mbentanteken namung aksesoris lan rasukan
ngantos wujudipun kados konde. Ing jaman sakniki, ingkang dipun ginakaken.
sanggul menika kalebet asring dipun anggem ing
acara resmi ing indonesia. Ukel konde menika Wanita ingkang ngginakaken sanggul jinis menika
sanggul tradhisional ingkang dipun remeni ngantos nuduhaken sampun diwasa, ugi pralambang “gadis”
sakniki. kasebut umpami kembang nembe mekar. Amargi sampun
diwasa, mila dipunkarepaken mampu memikul tugas sarta
tanggung jawab lan layak dipun anggap minangka ibu
rumah tangga.

• UKEL AGENG • BOKOR MENGKUREP

Sanggul menika minangka sanggul resmi utawi kebesaran, Sanggul menika umumipun dipn agem khusus kangge
bentukipun dawa kados kupu-kupu tarung. Kagem remaja manten wanita. Wujudipun kados bokor mengkurep.
putri, sanggul ukel ageng dipun agem kaliyan semtan Sanggul menika dipun isi kaliyan irisan godhong
pandan. Kagem wanita diwasa, sanggul dupun agem pandan, dipun rajut, lan dipun tutup rajutan melathi.
kaliyan campuran pandan, mawar, lan kenanga.
Perpaduan pandan lan melati maringi wangi ingkang
Kangge wanita ingkang sampun nggarwa, sanggul dipun semerbak ingkang gadhahi kesan religius. Menika
agem kaliyan hiasan mawar teluk melathi. Masyarakat Jawa maringi makna simbolis menawi penganten
riyin percaya, kupu-kupu ingkang menclok ing rikma dipunkajengaken bekta nama arum diri pribadhi
(mliginipun kupu kuning) minangka pratandha menawi rezeki ingkang nggadhahi faedah kangge masyarakat.
lan kebahagiaan menika caket kaliyan ingkang ngagem
sanggul.

SUMANGGA DIPUN PAHAMI FILOSOFI SABEN
PERANGAN RASUKAN ADAT JAWA!