แคทลียา ราชินีแห่ง กล้วยไม้ ออกแบบโดย นางสาวบุศรา ลิขิตเจริญวานิช นักศึกษาหลักสูตรพิมพ์ภาพด้วยระบบ คอมพิวเตอร์ รอบเช้า รุ่นที่ 1 ภาคเรียนที่ 1/2566
แคทลียาเป็นกล้วยไม้ที่มีดอกขนาดใหญ่ ที่สุดและสีสวยงามที่สุด บางชนิดมีกลิ่น หอม และถือกันว่าแคทลียาเป็น ราชินีแห่ง กล้วยไม้ และเป็นสัญลักษณ์สากลของ กล้วยไม้ทั่วไป แคทลียาเป็นกล้วยไม้ที่มีถิ่นกำ เนิดอยู่ใน เขตร้อนแถบอเมริกากลางและอเมริกาใต้ ตอนเหนือ เป็นกล้วยไม้ที่เจริญเติบโตและ มีรูปทรงแบบซิมโพเดี้ยล คือมีเหง้าแนบไป ตามเครื่องปลูก เหง้าอาจจะมีทั้งยาวและสั้น มีรากงอกเจริญจากเหง้า ไม่มีรากแขนง เป็น ระบบรากกึ่งอากาศดูดอาหารจากอากาศและ เครื่องปลูก แคทลียาเป็นกล้วยไม้ที่มีลำ ลูก กล้วย มีหลายลักษณะ บางชนิดลำ ลูกกล้วย เป็นข้อปล้อง รูปทรงของลำ ป่องตรงกลาง หรือค่อนไปข้างบนของลำ เล็กน้อย มีหน้า ที่เก็บสะสมอาหาร เหนือข้อที่โคนลำ จะมีตา 2 ตา คือตาซ้ายและตาขวา เป็นตาแตกลำ ใหม่ง่ายที่สุด บางชนิดที่ลำ ลูกกล้วยอ้วนป้อม บางชนิดเป็นรูปทรง กระบอกหรือบิดเป็นเกลียวเล็กน้อย ผิว พื้นของลำ อาจเกลี้ยงหรือเป็นร่องตามความ ยาวของลำ เมื่อกล้วยไม้เจริญเติบโต ลำ ที่ 1 หรือเรียกว่าลำ หลัง จะแตกตาออก แล้วเจริญเป็นลำ ที่ 2 หรือเรียกว่าลำ หน้า เมื่อลำ ที่ 2 เจริญดีแล้วก็จะแตกตา ออกเป็นลำ ที่ 3 และที่ 4 ออกไปเรื่อยๆ
แคทลียาออกดอกที่ปลายลำ ลูกกล้วย เมื่อออกดอกจะออกลำ หน้าซึ่งเมื่อมีลำ หน้าหลายลำ เวลาออกดอกจะออกดอกทีละมากๆ บางครั้งอาจมีถึง 10 ช่อ การออกดอกในแต่ละช่อ ช่อดอกหนึ่งๆ อาจมีดอกเพียง 1 ดอก, 2 ดอก, 3 ดอก หรือบางชนิดอาจมีถึง 10 ดอก ก็ได้ ลักษณะของกลีบดอกมีกลีบนอก 3 กลีบ อยู่ข้างบน 1 กลีบ ข้างล่าง 2 กลีบ ขนาดเท่าๆ กัน กลีบในมี 3 กลีบ กลีบใน 2 กลีบบนมีรูปร่างเหมือนกัน โดยปกติมี ขนาดใหญ่กว่ากลีบนอก กลีบในที่ 3 อยู่ที่ตอนล่างมีรูปร่างไม่เหมือนกับกลีบในบน กลีบจะม้วนทั้ง 2 ข้างเรียกว่า ปาก หรือ กระเป๋า ปากมีหูกว้าง ริมปากหยักเป็นคลื่น และมีสีเข้มกว่าส่วนอื่นๆ ภายในปากมีเส้นเกสรค่อนข้างยาวและโค้งเล็กน้อยยื่นออก มา แคทลียามีเกสรตัวผู้อยู่ตอนปลายเส้าเกสรเป็นคู่มี 2 คู่ เกสรตัวเมียอยู่ตอนล่าง เส้า เกสรนี้เป็นที่รวมของอวัยวะตัวเมียซึ่งมีรังไข่อยู่ติดกับเส้าเกสรด้านล่างเห็นเป็นลักษณะ คอดเล็กยาวชัดเจนเมื่อติดฝัก ซึ่งฝักนี้จะมีเมล็ดเป็นผงเล็กมากอยู่ภายในเป็นจำ นวนมาก เมื่อแก่จัดฝักก็จะแตกและเมล็ดจะแพร่กระจายปลิวไปตกยังที่ต่างๆ เมื่อมีสภาพแวดล้อม ที่เหมาะสมก็จะงอกเจริญเป็นต้นใหม่และขยายพันธุ์ต่อไปตามวงจรชีวิตธรรมชาติ
แคทลียามีใบเกิดที่ส่วนปลายลำ ลูกกล้วย เท่านั้น ในลำ ใหม่ที่กำ ลังเจริญใบส่วนมาก แบน แต่บางชนิดใบกลมรูปทรงกระบอก ใบ อาจมีหรือไม่มีกาบ รูปลักษณะค่อนข้างหนา แข็งแต่ไม่เปราะ ลำ ลูกกล้วยลำ หนึ่งอาจจะมีใบ เพียงใบเดียวหรือสองใบก็ได้ ลักษณะของ ใบใช้ในการแบ่งประเภทของกล้วยไม้สกุล แคทลียา โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ ประเภทใบเดี่ยว เป็นแคทลียาประเภทที่ปลายลำ ลูกกล้วยมีใบเพียงใบเดียวเท่านั้น แคทลียาประเภทนี้มักออกดอกน้อย ช่อหนึ่งอาจมีเพียง 1 หรือ 2 ดอกเท่านั้น ลักษณะ ดอกใหญ่ ช่อดอกสั้น ประเภทใบคู่ เป็นแคทลียาประเภทที่ลำ ลูกกล้วยมี 2 ใบ อาจจะมีใบถึง 3 ใบก็ได้ แคทลียาประเภทนี้จะออกดอกเป็นช่อ ช่อหนึ่งมีหลายดอก ดอกเล็กช่อยาว
แคทลียาลูกผสม เป็นกล้วยไม้ที่เกิดจากการผสมข้ามสกุลระหว่างกล้วยไม้สกุลแคทลียากับ กล้วยไม้สกุลใกล้เคียงอื่นๆ เช่น กล้วยไม้สกุลลีเลีย (Laelia) กล้วยไม้สกุลบรัสซาโวลา (Brassavola) กล้วยไม้สกุลโซโฟไนตีส (Sophronitis) กล้วยไม้สกุลเอพิเดนดรัม (Epidendrum) กล้วยไม้สกุลชอมบูเกีย (Schomburgkia)
แคทลียาลูกผสม 2 สกุล เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากกล้วยไม้สกุลแคทลียาแท้ผสมกับกล้วยไม้สกุลต่างๆ เกิด เป็นแคทลียาลูกผสม 2 สกุล เช่น ลีลิโอแคทลียา (Laeliocattleya) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากสกุลแคทลียาผสมข้าม สกุลกับลีเลีย บรัสโซแคทลียา (Brassocattleya) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากสกุลแคทลียาผสมข้าม สกุลกับบรัสซาโวลา โซโฟรแคทลียา (Sophrocattleya) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากสกุลแคทลียาผสมข้าม สกุลกับโซโฟรไนตีส เอพิแคทลียา (Epicattleya) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากสกุลแคทลียาผสมข้ามสกุลกับ เอพิเดนดรัม ชอมบูแคทลียา (Schombocattleya) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากสกุลแคทลียาผสมข้าม สกุลกับชอมบูเกีย
แคทลียาลูกผสม 3 สกุล เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากกล้วยไม้แคทลียาลูกผสมที่ผสมแล้ว 2 สกุลผสมข้ามกับอีกสกุล หนึ่ง เกิดเป็นแคทลียาลูกผสม 3 สกุล เช่น 1.บรัสโซลีลิโอแคทลียา (Brassolaeliocattleya) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากกล้วยไม้ บรัสโซแคทลียาผสมกับกล้วยไม้สกุลลีเลีย(สกุลแคทลียาผสมกับสกุลบรัสซาโวลาผสมกับสกุล ลีเลีย) 2.เอพิลีลิโอแคทลียา (Epilaeliocattleya) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากกล้วยไม้ลีลิโอแคทลี ยาผสมกับกล้วยไม้สกุลเอพิเดนดรัม (สกุลแคทลียาผสมกับสกุลลีเลียผสมกับสกุลเอพิเดนดรัม) เอพิคาโทเนีย (Epicatonia) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากกล้วยไม้เอพิแคทลียาผสมกับ กล้วยไม้สกุลสกุลบรัสซาโวลา(สกุลแคทลียาผสมกับสกุลเอพิเดนดรัมผสมกับสกุลบรัสซา โวลา) 3.ดีเคนสารา (Dekensara) เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากกล้วยไม้บรัสโซแคทลียาผสมกับ กล้วยไม้สกุลชอมบูเกีย (สกุลแคทลียาผสมกับสกุลบรัสซาโวลาผสมกับสกุลชอมบูเกีย) แคทลียาลูกผสม 4 สกุล เป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่เกิดจากกล้วยไม้แคทลียาลูกผสมที่ผสมแล้ว 3 สกุลกับอีกสกุลหนึ่งเกิด เป็นแคทลียาลูกผสม 4 สกุล เช่น 1.ยามาดารา (Yamadara) เป็นลูกผสมกล้วยไม้ที่เกิดจากกล้วยไม้บรัสโซเลลิโอแคทลียาผสม ข้ามกับสกุลเอพิเดนดรัม 2.โพตินารา (Potinara) เป็นลูกผสมกล้วยไม้ที่เกิดจากกล้วยไม้บรัสโซเลลิโอแคทลียาผสม ข้ามกับสกุลโซโฟรไนตีส
อ้างอิงข้อมูลจาก กล้วยไม้. (ระบบออนไลน์). https://th.wikipedia.org/wiki/กล้วยไม้. (15 พฤษภาคม 2563) กล้วยไม้สกุลแคทลียา. (ระบบออนไลน์). https://www.panmai.com/Orchid/C/c. shtml (15 พฤษภาคม 2563) แคทลียา (Cattleya). (ระบบออนไลน์). http://web.agri.cmu.ac.th/hort/ course/359405/1cat.html (15 พฤษภาคม 2563) ชาติ ประชาชื่น. 2562. แคทลียาควีนสิริกิติ์. (ระบบออนไลน์). https://www.khaosod. co.th/lifestyle/news_2789627 (15 พฤษภาคม 2563)
แคทลียาสีสวยๆ