หน่วยที่ 5 การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

วิชาการควบคุมมอเตอรไ์ ฟฟ้า

รหสั วิชา 2104-2009

โดย
ครพู ิเชษฐ์ ชุ่มใจ

แผนกวิชาช่างไฟฟ้ ากาลงั
วิทยาลยั เทคนิคลาพูน

หน่วยที่ 5 การควบคุมมอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส

5.1 ความรพู้ ้ืนฐานมอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส
5.2 การเริ่มเดินมอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส
5.3 การกลบั ทิศทางหมนุ มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส
5.4 สรุปสาระสาคญั

การควบคมุ มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส

มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระสลบั 1 เฟส (Single Phase A.C. Motor)

โรเตอรแ์ บบกรงกระรอก เป็ นมอเตอรไ์ ฟฟ้าขนาดเล็กพิกดั ตงั้ แต่ 0.37
kW – 7.5 kW (0.5 HP – 10 HP) แต่ที่นิยมใชง้ านทวั่ ไปจะมี

ขนาดเป็ นเศษส่วนของแรงมา้ หรือไม่เกิน 1 แรงมา้ เช่น พดั ลม ปั๊มน้า

เป็ นตน้

มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส สามารถแบ่งออกไดห้ ลายชนิด ซ่ึงจะ
กล่าวในหน่วยน้ีเพียง 2 ชนิดคือสปลิตเฟสมอเตอร์ (Split
Phase Motor) และคาปาซิเตอรม์ อเตอร์ (Capacitor
Motor)

มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส

สปลิตเฟสมอเตอร์ (Split Phase Motor)

สปลิตเฟสมอเตอร์

มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส

สปลิตเฟสมอเตอร์ (Split Phase Motor)

Z1
U1

U2
Z2

การต่อวงจรขดลวดที่ขวั้ ของสปลิตเฟสมอเตอร์

มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส

คาปาซิเตอรม์ อเตอร์ (Capacitor Motor)

คาปาซิเตอรม์ อเตอร์

มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส

คาปาซิเตอรม์ อเตอร์ (Capacitor Motor)

การต่อวงจรขดลวดท่ีขวั้ ของคาปาซิเตอรม์ อเตอร์

การเร่ิมเดนิ ของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การควบคุมแบบ 2 ขัว้ สับ1 ทาง

การเร่ิมเดนิ ของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การควบคุมแบบก่งึ อตั โนมัติ

การเร่ิมเดนิ ของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

FORWARD OFF REVERSE

12 12 12
34 34 34
56 56 56

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

รูปวงจรการควบคุมแบบก่งึ อัตโนมัติ

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

รูปวงจรการควบคุมแบบอัตโนมัติ

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การเร่ิมเดนิ และควบคุมโดยการใช้แมกเนตกิ ส์คอน
แทกเตอร์

รูปวงจรกาลัง รูปวงจรการควบคุม

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การควบคุมแบบ
อัตโนมัติ

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การกลับทางหมุนมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

รูปวงจรการหมุนตามเข็มนาฬิกา

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การกลับทางหมุนมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

รูปวงจรการหมุนทวนเข็มนาฬิกา

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การกลับทางหมุนมอเตอร์ชนิดคาปาซเิ ตอร์มอเตอร์

รูปวงจรการหมุนตามเขม็ นาฬิกา รูปวงจรการหมุนทวนเขม็ นาฬิกา

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การกลับทางหมุนมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

รูปวงจรการหมุนทวนเข็มนาฬิกา

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การใช้สวติ ช์ 2 ข้วั สับ 2 ทาง

รูป ก. รูป ข.

รูปวงจรใช้สวติ ช์ปิ ด-เปิ ด ควบคุมวงจร รูปวงจรเซอร์กิตเบรกเกอร์ ควบคุมวงจร

การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

การใช้สวติ ช์ 2 ข้วั สับ 2 ทาง

รูป ก. รูป ข.

รูป ก. วงจรใช้สวติ ช์ปิ ด-เปิ ด ควบคุมวงจร รูป ข.วงจรเซอร์กติ เบรกเกอร์ ควบคุมวงจร

การวงจรกลับทางหมุนมอเตอร์ 1 เฟส ด้วยแมกเนตกิ คอนแทกเตอร์

การวงจรกลับทางหมุนมอเตอร์ 1 เฟส ด้วยโอเวอร์โหลดรีเลย์

สรุปสาระสาคัญของการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส

เคร่ืองกลไฟฟ้ามอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส เป็ นมอเตอร์
ขนาดเล็ก มพี กิ ัดกาลังไม่เกนิ 1 แรงม้า มีโครงสร้างคล้ายกับ
มอเตอร์ 3 เฟส ส่งิ สาคญั ในการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ
1 เฟส คือการเร่ิมเดนิ และการกลับทศิ ทางหมุน

สรุปสาระสาคัญของการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส
การเร่ิมเดนิ มอเตอร์ไฟฟ้า 1 เฟส

การเริ่มเดินมอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส มีขนาดไม่เกิน 1 แรงมา้ จะนิยมใชก้ าร
เริ่มเดินดว้ ยวิธีการต่อโดยตรง ใชอ้ ุปกรณค์ วบคมุ ไดแ้ ก่ สวิตช์ หรือคตั เอาต์ 2 ขวั้ สบั 1
ทาง ดรมั สวิตช์ เซอรก์ ิตเบรกเกอรม์ อเตอร์ และแมกเนติกคอนแทกเตอร์

การกลับทศิ ทางการหมุนมอเตอร์ไฟฟ้า 1 เฟส

การกลบั ทิศทางหมนุ มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟสแบบสปลิตเฟส
มอเตอร์ และคาปาซิเตอรม์ อเตอร์ สามารถทาไดโ้ ดยการกลบั ทิศทาง
กระแสไฟฟ้าของขดลวดสตารต์ หรือขดลวดรนั เพียงชุดใดชุดหน่ึง